یعنی چه
عقلرس صفت مرکب فارسی است و به کسی اطلاق میشود که از مرحله کودکیِ نابالغ عبور کرده، قدرت تمیز پیدا کرده و عقلش به جایی که باید، رسیده است.
تلفظ
این واژه از دو بخش «عَقْل» (سکون لام) و «رَس» (فتح را و سکون سین) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ واژه «عقل رس» دقیقاً ۵ حرف دارد. کلماتی مثل بالغ، رشید و ممیز نیز هممعنی آن هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن، از واژگانی که به بلوغ فکری یا رسیدن به سن تشخیص اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاحات حقوقی و فقهی مانند ممیز و راشد عقلی دقیقترین معادلها برای این مفهوم هستند.
به فارسی
در واژهگزینی و ادبیات فارسی، کلماتی مانند بالغ، رشید، فهمیده، هوشمند، عاقل و ممیز به عنوان معادلهای فارسی و هممعنی این واژه شناخته میشوند.
در قرآن
خودِ ترکیب «عقلرس» در قرآن وجود ندارد. ماده «عقل» صرفاً به صورت فعلی (مانند تعقلون و یعقلون) ۴۹ بار آمده است. همچنین باید توجه داشت که عبارت «اصحاب الرّس» در قرآن هیچ ارتباطی به عقل ندارد و «رَس» در آنجا به معنی چاه است.
نماد چیست
این واژه صفت وضعیت رشد انسان است و نماد تصویری یا اسطورهای ثبتشدهای ندارد، اما در فرهنگ عامه نمادِ به درک رسیدن کودک و اهلیت پیدا کردن برای تصمیمگیری است.
جمعبندی و توضیح کامل عقل رس
واژه «عقلرس» یک صفت مرکب امتزاجی (عربی-فارسی) است که از ترکیب واژه عربی «عقل» (به معنی خرد و درک) و اسم فاعل مرخم از مصدر فارسی «رسیدن» (رس) ساخته شده است. این اصطلاح در فرهنگ و گویش فارسی، بهویژه در تداول خانگی، برای توصیف کودکی به کار میرود که دوران خردسالی و ناآگاهی را پشت سر گذاشته و به سن تمییز و تشخیص خوب از بد رسیده است.
این واژه از نظر حقوقی و فقهی قرابت نزدیکی با مفاهیمی چون «بلوغ عقلی»، «رشد» و «سن تمییز» دارد. اگرچه خود این ترکیب در متون دینی یا قرآن به صورت مستقیم به کار نرفته، اما ریشه و مفهوم آن یعنی تعقل، تفکر و عبور از صغر سن به سوی فهمیافتگی، همواره در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه مورد توجه بوده است.