یعنی چه
کافت امایی (یا کافتآمایی) یک اصطلاح تخصصی در زیستشناسی و میکروبشناسی است و به فرآیندی اشاره دارد که در آن دیانای یک باکتریوفاژ (ویروس باکتریخوار) وارد ژنوم باکتری میزبان میشود و همگام با آن همانندسازی میکند، بدون اینکه بلافاصله سلول را منهدم کند.
تلفظ
این واژه به صورت [کافْتْ اَمایی] یا با همزهٔ مکسور [کافْتْآمایی] تلفظ میشود.
در جدول
این واژه در جدولهای شرح در متن به عنوان معادل مصوب لایزوژنی به کار میرود و دقیقاً دارای ۹ حرف است.
به انگلیسی
در متون علمی و زبان انگلیسی از اصطلاح Lysogeny برای این پدیده استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به دلیل ادغام ژنوم ویروس در میزبان، به آن دوره اندماجیه میگویند.
به فارسی
این اصطلاح مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است که از دو بخش «کافت» (متلاشی شدن/تجزیه) و «آمایی» (از آمادن/آمادهسازی) ترکیب شده و اشاره به فرآیندی دارد که سلول را برای متلاشی شدن در آینده آماده میکند.
نماد چیست
این واژه نماد یا نشانهٔ گرافیکی بینالمللی خاصی ندارد؛ اما در کتب زیستشناسی، نماد زیستی چرخه پنهان و همزیستی موقت ویروس با ژنوم میزبان است که با شکلهای شماتیک دیانای حلقوی نشان داده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل کافت امایی
واژهٔ کافتامایی یا کافتآمایی یک اصطلاح علمی و تخصصی در حوزه زیستشناسی سلولی و میکروبشناسی است که توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی به عنوان معادل واژه بیگانه «لایزوژنی» تصویب شده است. این اصطلاح به چرخهای از زندگی ویروسهای باکتریخوار اشاره دارد که در آن ویروس پس از ورود به باکتری، آن را فوراً نابود نمیکند، بلکه ماده ژنتیکی خود را با دیانای میزبان ترکیب کرده و به صورت پنهانی همراه با آن تکثیر میشود.
این واژه از نظر ریشهشناسی کاملاً ساختار فارسی دارد؛ بخش اول آن یعنی «کافت» از مصدر کافتن به معنی شکافتن یا تجزیه کردن است و بخش دوم یعنی «آمایی» به مفهوم آمادهسازی و تنظیم است. تفاوت اصلی این چرخه با چرخه «کافتزا» در این است که در چرخه کافتزا سلول بلافاصله متلاشی میشود، اما در کافتامایی سلول میزبان حفظ شده و برای مراحل بعدی آماده میگردد.