یعنی چه
این عبارت ترکیبی از چند جزء عربی در قرآن کریم است: «إِذْ» (ظرف زمان به معنی زمانی که/آنگاه که)، «قَالَ» (فعل ماضی به معنی گفت) و «لِأَبِيهِ» (به معنی به پدرش). در مجموع به معنای یادآوری زمانی است که شخصی (به ویژه پیامبرانی مانند ابراهیم یا یوسف) با پدر یا سرپرست خود سخن آغاز کرده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت بر اساس قواعد تجوید و زبان عربی به صورت «إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ» است که در آن 'ذ' به صورت نرم و متمایل به 'ز' و 'ق' به صورت مفخم ادا میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این عبارت معمولاً به عنوان یک کلید قرآنی یا اصطلاح مذهبی عربی ده حرفی مورد سؤال قرار میگیرد.
به انگلیسی
ترجمه دقیق و تحتاللفظی این عبارت در زبان انگلیسی معادل 'When he said to his father' یا 'And when he said to his father' میباشد.
به عربی
این عبارت خود یک ساختار فصیح و اصیل عربی در قرآن است که در عربی معاصر میتوان آن را به صورت 'عندما قال لأبیه' یا 'حين تحدث مع والده' بازگو کرد.
به فارسی
معادلهای دقیق روان و فارسی این عبارت شامل تعابیری چون «چون به پدر خود گفت»، «زمانی که با پدرش سخن گفت» و «خطاب به پدرش گفت» میباشد.
در قرآن
این عبارت در سورههای مختلف قرآن برای شروع داستانها استفاده شده است؛ از جمله در سوره مریم آیه ۴۲ (گفتگوی حضرت ابراهیم با آزر) و سوره یوسف آیه ۴ (بیان رؤیای حضرت یوسف به پدرش حضرت یعقوب).
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی، این تعبیر نمادی از شروع یک مکالمه اخلاقی، دعوت اصولی به حق و ابراز رازهای درون میان فرزند و بزرگتر خانواده (پدر) در بستری از احترام و ملاطفت است.
جمعبندی و توضیح کامل از قال لابیه
عبارت «از قال لابیه» در واقع شکل پیوسته و نگارشی تعبیر قرآنی «إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ» است که واژهای مستقل در زبان فارسی به شمار نمیرود، بلکه یک ساختار نحوی و فعلی عربی است. این عبارت در زبان عربی از سه بخش ظرف زمان گذشته، فعل ماضی و جار و مجرور همراه با ضمیر تشکیل شده و معنای دقیق آن «آنگاه که [او] به پدرش گفت» میباشد.
در متن قرآن کریم، این ترکیب کلیدی معمولاً برای ورود به داستانِ مناظرهها یا رازگوییهای پیامبران با پدران یا سرپرستانشان استفاده شده است. بارزترین تجلی آن در سوره مریم برای دعوت حضرت ابراهیم (ع) از آزر به توحید و در سوره یوسف برای بازگویی رویای صادقه حضرت یوسف (ع) به حضرت یعقوب (ع) جلوهگر میشود که نشاندهنده اهمیت گفتگوی نظاممند در نهاد خانواده است.
در فرهنگ عمومی و مسابقات شرح در متن، این عبارت به دلیل تعداد حروف مشخص (۱۰ حرف) و ساختار خاص خود، گاهی به عنوان یک معما یا سوال جدولی مطرح میشود و بازشناسی آن نیازمند آشنایی با ریشهها و آیات قصص قرآنی است.