یعنی چه
در لغت «مد» به معنای کشیدن و «لین» به معنای نرمی است. در اصطلاح علوم قرآنی و تجوید، به کشش صوتی گفته میشود که بر روی حروف لین (یعنی واو «و» یا یاء «ی» ساکنی که حرف قبل از آنها دارای فتحه باشد) به دلیل رسیدن به یک حرف ساکن عارض در هنگام وقف ایجاد میگردد.
تلفظ
این عبارت به صورت ترکیب وصفی و با کسر مِیم و سکون دال اول در مَد، و کسره لام و سکون یاء در لِین (Madd-e Leen) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این اصطلاح تجویدی در جدول ۵ حرف دارد که خود واژه «مدلین» یا اصطلاح کلانتر آن «تجوید» است.
به انگلیسی
در منابع آموزش قواعد تجوید به زبان انگلیسی، این اصطلاح بیشتر به صورت فنوتیپیک نگارش شده یا به معنای توصیفی آن اشاره میشود.
به عربی
این اصطلاح کاملاً ریشه عربی دارد و در کتابهای قرائت و تجوید جهان اسلام به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
معادل مستقیم فارسی این واژه در متون آموزش قرآن «کشش نرم» یا «مد نرمی» است که به نحوه ادای روان و بدون تکلف این حروف اشاره دارد.
در قرآن
این قاعده در قرآن بسیار رایج است و بیش از همه در هنگام وقف رخ میدهد. معروفترین نمونهٔ آن در سوره قریش بر روی کلماتی مانند «قُرَیْشْ»، «الصَّیْفْ»، «الْبَیْتْ» و «خَوْفْ» دیده میشود. همچنین تلفظ حرف «عَیْنْ» در حروف مقطعه ابتدا سوره مریم (کهیعص) و شوری (حم عسق) از نمونههای آن است.
نماد چیست
در علامتگذاریهای رایج قرآنهای رسمالخط عثمانطه، برای مدّ لین علامت فیزیکی خاصی مثل موج مد (~) گذاشته نمیشود؛ زیرا این مد بیشتر اختیاری و وابسته به وقف قاری است و بر اساس قواعد، بین ۲ تا ۶ حرکت کشیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مد لین
عبارت «مد لین» برخلاف ظاهر آن که ممکن است در وهله اول ترکیبی در حوزه پوشاک یا فشن (Fashion) به نظر برسد، یک اصطلاح کاملاً تخصصی و علمی در علوم قرآنی و قواعد تجوید است. این اصطلاح از ترکیب دو واژه عربی «مَد» به معنای امتداد و کشش و «لِین» به معنای نرمی و انعطاف ساخته شده است و به کشش صوتی خاصی اشاره دارد که روی حروف نرم در هنگام وقف ایجاد میشود.
حروف لین شامل «واو» و «یاء» ساکنی هستند که حرف ماقبل آنها مفتوح (دارای صدای -َ-) باشد. زمانی که قاری قرآن تصمیم میگیرد روی کلمهای که دارای این ویژگی است وقف کند، به دلیل ساکن شدن حرف آخر کلمه، قاعدهی مد لین اجرا میشود و صوت بین ۲ تا ۶ حرکت کشیده میشود تا قرائت با فصاحت و نرمی صورت گیرد.
بهترین و آشناترین متجلی این قاعده در جزء سیام قرآن و سوره مبارکه قریش است؛ جایی که کلماتی نظیر قریش، صیف، بیت و خوف در اواخر آیات با این کشش ملایم و زیبانشین خوانده میشوند.