است یعنی چه؟ مترادف و متضاد آن

یعنی چه

این واژه در زبان فارسی دو کاربرد کاملاً متمایز دارد. کاربرد نخست و اصلی آن، فعل اسنادی یا رابط است که برای پیوند دادن مبتدا و خبر یا نسبت دادن یک ویژگی به نهاد به کار می‌رود. کاربرد دوم آن که واژه‌ای وام‌گرفته از زبان عربی است، به عنوان اسم و به معنی بخش انتهای لگن خاصره و نشیمنگاه کاربرد دارد.

مترادف

در نقش فعل اسنادی، واژه‌های «هست» و «می‌باشد» نزدیک‌ترین مترادف‌های آن هستند. در نقش اسمی و کهن آن، کلماتی مانند کفل، دبر و نشیمنگاه به عنوان هم‌معنی شناخته می‌شوند.

متضاد

برای کاربرد فعلی این واژه، فعل نفیِ «نیست» تنها متضاد مستقیم و دقیق آن است. برای کاربرد اسمی آن (عضو بدن)، متضاد مشخصی در فرهنگ‌های لغت تعریف نشده است.

هم خانواده

در بخش فعلی و ریشه هندواروپایی، با کلماتی چون هست، هستی، بود و باشد هم‌ریشه و هم‌خانواده است. در بخش اسمی (عربی)، واژه «آسات» به عنوان یکی از اشکال جمع آن در لغت‌نامه‌ها ذکر شده است.

ریشه

در وجه فعلی، این کلمه اصالت کهن هندواروپایی دارد؛ در پارسی باستان و اوستایی به صورت «asti» و در پارسی میانه (پهلوی) به صورت «ast» بوده و با «is» در انگلیسی و «ist» در آلمانی هم‌ریشه است. در وجه اسمی، واژه‌ای با ریشه عربی است که به همان شکل وارد متون کهن فارسی شده است.

جمله سازی

به انگلیسی

برای نقش دستوری و فعلی کلمه از «is» (یا بسته به ساختار am/are) استفاده می‌شود و برای معنای اسمی آن واژه‌های مربوط به کفل و نشیمنگاه کاربرد دارند.

به عربی

در زبان عربی برای رساندن مفهوم فعل ربطی از ضمیر فصل «هو» یا افعال ناقصه مانند «یکون» استفاده می‌شود. معنای دوم کلمه نیز خود یک واژه اصیل عربی (اِست) است.

به ترکی

در زبان ترکی استانبولی، معادل فعل اسنادی به صورت پسوندهای متصل به کلمه ظاهر می‌شود. برای کاربرد اسمی آن نیز کلمات عامیانه و رسمی مربوط به نشیمنگاه وجود دارند.