یعنی چه
واژهٔ «خوش ترش» در زبان فارسی به مزهای دلپذیر و متعادل اشاره دارد که نه کاملاً ترشِ گس و آزاردهنده است و نه کاملاً شیرین. این ترکیب توصیفی معمولاً برای میوههایی مانند انار، آلو و سیب که طعمی ملس دارند به کار میرود و در ادبیات کلاسیک نیز به حالت اعتدال مزاج یا خمارآلودگی خوشایند تشبیه شده است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «خوش» (Xoš) و «ترش» (Torš) ساخته شده است و به صورت پیوسته با سکون بر روی شین اول و دوم تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «طعم ترش و شیرین دلپذیر» یا «ملس»، واژهٔ ۶ حرفی «خوش ترش» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به غلظت و نوع طعم، از ترکیبات متفاوتی برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
به عربی
در لغت عرب، دقیقترین واژه برای این نوع طعم کلمهٔ «مُزّ» است که به میوه یا شراب ملس اطلاق میشود.
به ترکی
زبان ترکی استانبولی واژهٔ «مایخوش» را از ریشهٔ فارسی آن وام گرفته و برای توصیف این طعم به کار میبرد.
نماد چیست
در متون ادبی و فرهنگ عامه، خوش ترش نمادی از آمیختگی سختی و آسانی یا تلخی و شیرینی زندگی است. همچنین خاقانی از این تعبیر برای نشان دادن حالت خمارآلودگی همراه با نشاط پس از خواب استفاده کرده است.
جمعبندی و توضیح کامل خوش ترش
واژهٔ «خوش ترش» یک صفت مرکب اصیل در زبان فارسی است که از کنار هم قرار گرفتن دو جزء اوستایی/پهلوی «خوش» (به معنی دلپذیر و نیک) و «ترش» (به معنی دارای طعم اسیدی) پدید آمده است. این ترکیب بر خلاف ظاهر محاورهایاش، پیشینهٔ ادبی روشنی دارد و در اشعار کلاسیک مانند دیوان خاقانی شروانی به عنوان صفتی برای گرانسری و خمارآلودگی مطبوع به کار رفته است.
از نظر چشایی، این کلمه دقیقاً معادل واژهٔ «ملس» یا «مِیخوش» است؛ یعنی طعمی که ترشی محض ندارد و با رگههایی از شیرینی تعدیل شده است تا برای کام انسان خوشایند و گوارا باشد. نمونهٔ بارز این طعم را میتوان در انار یا آلوی ملس تجربه کرد.
در بازیهای طرح جدول و سرگرمی، این واژه به عنوان یک پاسخ دقیقِ ششحرفی برای توصیف مزههای ترکیبی شناخته میشود و معادلهای بینالمللی مفاهیمی چون Sweet-and-sour در انگلیسی یا Mayhoş در ترکی است.