یعنی چه
آیین سریانی شرقی به شاخهای از سنتهای مسیحیت سریانی گفته میشود که در شرق رود فرات (شامل عراق، ایران، سوریه شرقی و جنوبشرقی ترکیه) و در قلمرو امپراتوری ساسانی شکل گرفت. این سنت مذهبی به کلیساهای تاریخی آشوری، کلدانی و نسطوری پیوند خورده است و در نیایشهای خود از گویش سریانی شرقی استفاده میکند.
تلفظ
ترکیب توصیفی متشکل از «آیین» (فارسی)، «سُریانی» (عربی، منسوب به سوریا/آرامی) و «شَرقی» (جهت جغرافیایی رشد این آیین در شرق امپراتوری روم).
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ دقیق این عبارت ۱۴ حرف دارد. از اصطلاحات مترادف دیگر مانند آیین آشوری، کلدانی، نسطوری یا آیین پارسی نیز استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این سنت عبادی و تاریخی از عبارات East Syriac Rite یا East Syrian Rite استفاده میشود که نشاندهنده سنت کلیسای شرق است.
به فارسی
معادلهای فارسی این عبارت در متون تاریخی و دینشناسی شامل «سنت سریانی شرقی»، «آیین مسیحیت بینالنهرین» و در برخی منابع دوره ساسانی با نام «آیین پارسی» (Persian Rite) شناخته میشود.
در قرآن
عبارت «آیین سریانی شرقی» یا واژه «سریانی» در قرآن وجود ندارد. این اصطلاح کاملاً تاریخی، جغرافیایی و مسیحی است؛ هرچند در پژوهشهای تاریخی، زبان سریانی به عنوان زبانِ علمی و مذهبی مسیحیان معاصر با صدر اسلام (اهل کتاب) بررسی میشود.
نماد چیست
مهمترین نماد این آیین، «صلیب سریانی شرقی» یا صلیب نسطوری است که معمولاً سه خط افقی یا تزیینات دایرهای در چهار گوشه دارد (نماد نور و تثلیث) و بر روی گل نیلوفر یا پایهای سه پله قرار میگیرد. آتشدان (چراغ روغنی) و کبوتر نیز از دیگر نمادهای آن هستند.
جمعبندی و توضیح کامل ایین سریانی شرقی
آیین سریانی شرقی یکی از کهنترین و اصیلترین سنتهای عبادی در مسیحیت شرقی است که در حوزه جغرافیایی بینالنهرین و قلمرو ایران ساسانی، یعنی در شرق رود فرات، توسعه یافت. این آیین پیوند عمیقی با زبان و خط سریانی (از خانواده زبانهای آرامی) دارد و پایهگذار فرهنگ و ادبیات سترگی در شرق باستان بوده است.
این سنت مذهبی در طول تاریخ به کلیسای شرق (که در منابع غربی به اشتباه کلیسای نسطوری نامیده میشد) وابسته بود و امروزه پیروان آن در قالب کلیسای آشوری شرق و کلیسای کاتولیک کلدانی در بخشهایی از عراق، ایران، سوریه و جوامع مهاجر به حیات عبادی خود ادامه میدهند.
تفاوت اصلی این آیین با آیین سریانی غربی در جغرافیا، الهیات و نوع گویش زبان سریانی است؛ آیین غربی در قلمرو امپراتوری روم و تحت تاثیر فرهنگ یونانی رشد کرد، در حالی که آیین شرقی کاملاً ویژگیهای بومیِ آرامی-ایرانی خود را حفظ نمود.