یعنی چه
باب شقره در لغت از ترکیب دو واژه عربی «باب» به معنی در یا دروازه و «شُقرة» به معنی رنگ سرخ و سفید یا بلوند ساخته شده است. در اصطلاح تاریخی، این عبارت نام یکی از دروازههای مشهور و مستحکم شهر طلیطله (Toledo) در دوران حکومت اسلامی اندلس (اسپانیای امروزی) است که به دلیل رنگ مصالح یا خاک آن منطقه به این نام خوانده میشد.
تلفظ
این ترکیب به صورت اضافهٔ بیانی و با ضمهٔ شین و سکون قاف تلفظ میشود: بَابُ شُقْرَه. در گویشها و متون تاریخی اندلس، این نام به مرور تغییر آوایی یافته و به شکلهای «شاقره»، «بیزغره» و «بیزاغره» نیز ثبت و تلفظ شده است.
در جدول
در طراحهای جداول کلمات متقاطع، اگر سوال درباره دروازه قدیمی طلیطله در اندلس یا واژهای ۷ حرفی با این مشخصات باشد، پاسخ دقیق آن «باب شقره» است.
به انگلیسی
امروزه در راهنماهای گردشگری و منابع تاریخی جهان، این بنای باشکوه را با نام اسپانیایی آن که برگرفته از همان تلفظ اندلسی است، یعنی Puerta de Bisagra میشناسند.
به ترکی
در منابع ترکی برای اشاره به این اثر معماری اسلامی در اسپانیا، از معادلهای Bisagra Kapısı یا ترجمه عبارتی آن استفاده میشود.
به فارسی
برگردان و معادل توصیفی این نام در زبان فارسی، «دروازهٔ سرخفام» یا «دروازهٔ شقره» است که در متون مربوط به تاریخ فتوحات مسلمانان در اروپا و سرگذشت اندلس به کار میرود.
نماد چیست
باب شقره نمادی از معماری نظامی و دفاعی شکوهمند دوران اسلامی در شبهجزیره ایبریا است. این بنا همزمان نماد تلاقی فرهنگی میان شرق و غرب (معماری مُدَجّن) و یادآور تاریخ پرفراز و نشیب صعود و سقوط تمدن اسلامی در اندلس به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل باب شقره
عبارت «باب شقره» یک واژه عام در لغتنامههای سنتی فارسی نیست، بلکه یک اسم خاص جغرافیایی و تاریخی است که به یکی از مهمترین و زیباترین دروازههای شهر تاریخی طُلَیطِلَه (تولدو امروزی در اسپانیا) اشاره دارد. این واژه از دو بخش «باب» (دروازه) و «شقره» (سرخی/روشنی) تشکیل شده و در زبان اسپانیایی به صورت Puerta de Bisagra تغییر نام یافته است.
از نظر ریشهشناسی، واژه شقره با کلماتی مانند اشقر (اسب کرند یا سرخفام) و شقایق (لاله سرخ) همخانواده است و علت این نامگذاری احتملاً به رنگ خاک یا مصالح به کار رفته در ساخت این دروازه بازمیگردد. این اصطلاح در مسابقات لغات و جداول متقاطع به عنوان یک کلمه ۷ حرفی و تاریخی کاربرد دارد.