یعنی چه
دستان نشانی اصطلاحی تخصصی و کهن در موسیقی ایرانی است. این واژه به عملِ مشخص کردن، بستن و قرار دادن پردهها (دستانها) روی دسته سازهای زهی مانند تنبور، تار و بربط اشاره دارد تا نوازنده بتواند محل دقیق خروج نغمهها را بیابد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «دَستان» (به فتح دال) به معنی پردهٔ ساز و «نِشانی» (به کسر نون) به معنی علامتگذاری یا نشاندن تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول کلمهٔ «دستان نشانی» با ۱۰ حرف است که به عنوان راهنمای اصطلاح کهن پردهبندی ساز به کار میرود.
به انگلیسی
در موسیقی غربی، به ساختار، تنظیم و چیدمان فرتها یا همان پردههای روی دسته سازهای زهی گفته میشود.
به عربی
در متون کهن موسیقی که به زبان عربی نگاشته شدهاند، از اصطلاح معرب دستان یعنی «دساتین» برای اشاره به این مفهوم استفاده شده است.
به فارسی
برابرهای اصیل و روان فارسی این واژه شامل «پردهبندی» و «دستانبندی» است که همگی به یک مفهوم ساختاری در کارگاههای سازسازی یا فرآیند آمادهسازی ساز اشاره دارند.
نماد چیست
در ادبیات موزیکال و عرفانی کهن، دستان نشانی نمادی از نظم بخشیدن به آشفتگی، ایجاد ساختار هندسی برای اصوات، قانونمندی در نواختن و آراستگی الحان موسیقی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل دستان نشانی
واژهٔ «دستان نشانی» یک اصطلاح ترکیبی، تخصصی و بسیار کهن در موسیقی سنتی و اصیل ایرانی است. این عبارت حاصل مصدر ترکیب «دستان» (به معنی پرده ساز یا نغمه) و «نشانی» (از ریشه نشاندن و قرار دادن) است. در عمل، به فرآیند بستن، تنظیم و مشخص کردن جایگاه دقیق پردهها روی دسته سازهای زهی نظیر بربط، تنبور و تار، دستان نشانی میگفتند.
این اصطلاح کاملاً پارسی بوده و ریشه در ساختارهای زبانی فارسی میانه و نو دارد. در فرهنگهای معتبری مانند لغتنامه دهخدا، این واژه معادل پردهبندی دانسته شده که هدف آن هدایت دقیق انگشتان نوازنده برای اجرای درست و بدون نقص نغمهها و فواصل موسیقی است.
اگرچه امروز واژهٔ «پردهبندی» رواج بیشتری دارد، اما دستان نشانی در متون کهن نمادی از نظم، هندسه صوتی و قانونمندی الحان بوده است. این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک پاسخ ۱۰ حرفی فاخر و اصیل شناخته میشود.