یعنی چه
لعل آبدار در لغت به معنای لعل سرخ، شفاف، گرانبها و بسیار باکیفیتی است که نور را کاملاً از خود عبور میدهد و هیچ تیرگی در آن نیست. در ادبیات کلاسیک فارسی، این ترکیب به صورت مجازی کنایه از لب سرخ، شاداب و زیبای معشوق، اشک خونین عاشق و یا شراب سرخ و صاف به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب وصفی به صورت «لَعلِ آبدار» تلفظ میشود. واژه اول با فتح لام نخست و سکون عین و لام دوم خوانده میشود و با کسرهٔ اضافه به کلمهٔ بعد متصل میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این معما به صورت ۸ حرفی و با ترکیب «لعل آبدار» ثبت میشود. از دیگر پاسخهای احتمالی و کوتاهتر میتوان به «لعل ناب» یا «یاقوت» اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به معنای حقیقی کانیشناسی از اصطلاحاتی چون Brilliant Spinel استفاده میشود. برای برگردان کاربرد استعاری آن در ادبیات، تعابیری نظیر Ruby lips به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم این ترکیب وصفی، از عبارات «اللعل الصافي» یا «الياقوت اللامع» بهره میبرند که به درخشندگی و صفا و پاکی سنگ اشاره دارد.
به فارسی
معادلها و برگردانهای خالص این ترکیب در متون فارسی شامل لعل ناب، لعل بدخشان، لعل شاهوار، جوهر درخشان و در اصطلاح شعرایی همان لب معشوق یا لب شاداب است.
در قرآن
ترکیب وصفی «لعل آبدار» یا واژه لعل به عنوان سنگ قیمتی در متن قرآن کریم وجود ندارد. واژهای که به صورت «لَعَلَّ» در قرآن کریم به چشم میخورد، یک حرف مشبهه بالفعل به معنی «شاید» یا «امید است» (مانند لعلکم تفلحون) بوده و کاملاً با این واژه متمایز است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، لعل آبدار نماد زیبایی بینظیر، طراوت و ارزش فراوان است. همچنین بر پایه باورهای کهن که سنگ در طول سالیان و زیر تابش آفتاب به لعل تبدیل میشود، این واژه نماد صبر، تحمل رنج و تکامل عرفانی است و در برابر «خزف» (سفال بیارزش) به عنوان مظهر اصالت شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل لعل آبدار
عبارت «لعل آبدار» یکی از تعابیر و ترکیبات وصفی بسیار کهن و چشمنواز در شعر و ادب پارسی است. واژهٔ لعل در اصل همان «لال» فارسی به معنای سرخ است که معرب شده و کلمهٔ آبدار نیز با اتصال پسوند به آب، مفهوم شفافیت، جلا، باطراوت بودن و بیگره بودن سنگ قیمتی را میرساند. این واژه در کانیشناسی قدیم همپای یاقوت سرخ شمرده میشده است.
در حوزه استعارات ادبی، شاعران بزرگ هرگاه خواستهاند اوج لطافت، سرخی و شادابی لب معشوق را به تصویر بکشند یا از پاکی و زلالی شراب سرخ و حتی ارزشِ اشک خونین عاشق سخن بگویند، از این آرایه بهره جستهاند. این کلمه همچنین به عنوان نمادی از اصالت و ارزش حقیقی در برابر پدیدههای فیک و بیارزش روزگار کاربرد دارد.