یعنی چه
طربوش به نوعی کلاه سنتی مخروطی یا استوانهای شکل گفته میشود که معمولاً از جنس نمد یا جوخ قرمز رنگ ساخته شده و در قسمت بالای آن یک منگوله (غالباً به رنگ مشکی یا سرمهای) آویزان است. این کلاه پوشش رسمی مردان در دوران اواخر امپراتوری عثمانی، خاورمیانه و شمال آفریقا بوده است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی و عربی به صورت «طَرْبوش» با فتح حرف طاء و سکون راء تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «کلاه عثمانی»، «کلاه قرمز منگولهدار مردان قدیم در کشورهای عربی» یا «نوعی کلاه سنتی خاورمیانه» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی هر دو واژه Tarboosh و Fez برای اشاره به این نوع کلاه کاملاً رایج و شناختهشده هستند.
به عربی
در زبان عربی مدرن به همین صورت «طربوش» به کار میرود. البته در تونس و برخی مناطق شمال آفریقا واژههایی مثل شاشیه نیز کارکرد مشابهی دارند.
به فارسی
این واژه اصالت فارسی دارد و معربشدهٔ واژه «سربوش» (پوشش سر) است که پس از ورود به زبان عربی به شربوش و سپس طربوش تبدیل شده و دوباره به صورت وامواژه به زبانهای دیگر و فارسی بازگشته است.
نماد چیست
طربوش در وهله اول نماد دوران اواخر امپراتوری عثمانی و طبقه اداری و اشرافی آن زمان است. در کشورهای عربی مدیترانه مانند مصر، سوریه و لبنان، نماد اصالت مردانه سنتی به شمار میرود. همچنین در برهههایی از تاریخ (مانند انقلاب ۱۹۳۶ فلسطین) به عنوان نماد ملیگرایی و مقاومت در برابر استعمار شناخته میشد.
جمعبندی و توضیح کامل طربوش
طربوش کلاهی سنتی، استوانهای و بدون لبه از جنس نمد یا جوخ قرمز رنگ است که منگولهای تیره بر بالای آن قرار دارد. این کلاه که در فرهنگ غرب بیشتر با نام «فِز» (Fez) شناخته میشود، پوشش رسمی و نمادین مردان در دوران اواخر امپراتوری عثمانی، کشورهای عربی خاورمیانه و شمال آفریقا بوده است.
از نظر ریشهشناسی، طربوش یک وامواژه با اصالت فارسی است. این کلمه در اصل از واژه فارسی «سربوش» (به معنی پوشش سر) گرفته شده که پس از ورود به زبان عربی دچار تغییر شکل و تعریب شده و به صورت «شربوش» و سپس «طربوش» درآمده است. جمع تکسیر آن در زبان عربی «طرابیش» است.
امروزه طربوش دیگر یک پوشش روزمره محسوب نمیشود و جایگاه خود را به پوشاک مدرن داده است؛ با این حال، همچنان به عنوان یک نماد فرهنگی قوی از هویت تاریخی، اصالت مردانه خاورمیانهای، و در برخی دورهها به عنوان نماد ملیگرایی و مقاومت در برابر استعمار در حافظه جمعی مردم منطقه باقی مانده است.