یعنی چه
واژه مبهوت به حالتی اشاره دارد که در آن فرد به دلیل مواجهه با رخدادی بسیار عجیب، ترسناک، زیبا یا غیرمنتظره، دچار شوک ناگهانی شده و موقتاً عقل و زبان او از کار میافتد.
متضاد
کلماتی که عکس حالت حیرت و بهتزدگی را نشان میدهند و بر تسلط ذهنی و آگاهی دلالت دارند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی عربی (بهت) مشتق شدهاند و معنای حیرت و شگفتی را در خود دارند.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه با فتحة روی حرف میم و سکون روی حرف باء به صورت /mabhūt/ است.
در جدول
در جدولهای متقاطع معمولاً در پاسخ به راهنماهایی چون «حیرتزده»، «شگفتزده» یا «لال شده از تعجب»، واژه ۵ حرفی مبهوت یا مترادفهای آن قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به میزان و شدت حیرت در زبان انگلیسی، میتوان از این معادلهای دقیق برای رساندن مفهوم مبهوت استفاده کرد.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی که دقیقاً همان حس و حال واژه مبهوت را در متن یا گفتار منتقل میکنند.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و عرفان اسلامی، مبهوت شدن نمادی از رسیدن انسان به حالت غایی حیرت است؛ جایی که عقل جزئی انسان در برابر عظمت خالق یا معشوق از پای درمیآید و به سکوتی برخاسته از معرفت و شگفتی پناه میبرد.
جمعبندی و توضیح کامل مبهوت
واژه «مبهوت» یک اسم مفعول عربی از ریشه «بَهَتَ» است که وارد زبان فارسی شده و به زیباترین شکل، حالت روانی فردی را توصیف میکند که در اثر یک شوک، رخداد ناگهانی یا دیدن زیبایی و عظمتی فراتر از حد انتظار، دچار حیرت شدید شده است. در این حالت، توانایی پردازش ذهنی و واکنش کلامی موقتاً سلب میشود و فرد به اصطلاح «مات و هاجوواج» میماند.
اگرچه خود کلمه «مبهوت» به طور مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما ریشه فعلی آن در آیاتی مانند «فَبُهِتَ الَّذِی کَفَرَ» (بقره/۲۵۸) به معنای لال شدن و عاجز ماندن در پاسخ، به کار رفته است که اصالت معانی ادبی آن را تأیید میکند.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، این واژه بار معنایی عمیقی دارد و فراتر از یک تعجب ساده، نشاندهنده احوالات عمیق انسانی در مواجهه با شگفتیهای بزرگ جهان یا تجلیات معشوق است که ذهن را به چالش میکشد و زبان را به بند میآورد.