معنی
شذره در لغت به معنای پاره و قطعهای کوچک از طلا است که از معدن به دست میآید و هنوز ذوب نشده است. همچنین به مرواریدهای ریز یا مهرههای خرد که میان مرواریدهای بزرگتر قرار میگیرند نیز شذره میگویند. در کاربردهای نوشتاری، به قطعات یا بخشهای کوتاه و پراکنده از یک کتاب یا متن نیز شذرات گفته میشود.
یعنی چه
این واژه پدیدهای ریز اما بسیار ارزشمند را توصیف میکند؛ خواه این پدیده یک دانه مروارید یا قطعهای طلا در طبیعت باشد، و خواه یک نکتهٔ علمی و گزیدهٔ نغز ادبی در میان انبوهی از نوشتهها.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی و عربی به صورت شَذْرَه (با سکون ذال) یا شَذَره (با فتح ذال) تلفظ میشود و جمع آن شَذَرات یا شُذُور است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند «پاره زر»، «مروارید ریز»، «قطعه طلا» و «شمسة» به عنوان راهنما آمده و پاسخ چهار حرفی آن «شذره» است.
به انگلیسی
با توجه به زمینه متن، معادلهای انگلیسی آن برای طلا Gold nugget، برای مروارید Small pearl و برای تکههای متنی Fragment یا Excerpt است.
به فارسی
برگردانها و جایگزینهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون پارهٔ زر، تکه، بخش، گزیده و دانه روان هستند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی، آموزشی و عناوین کتابها، شذره یا شذرات نماد جزء کوچک اما بسیار نفیس از یک حقیقت بزرگ است. این واژه به نکتههای پراکنده اما گرانبها و قطعات علمی ارزشمند اشاره دارد؛ همانطور که در عنوان کتاب معروف «شذراتالمعارف» دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شذره
واژهٔ «شذره» ریشهای عربی دارد و در لغت به معنای قطعهٔ کوچکی از طلای خالصِ ذوبنشده یا مرواریدهای ریزی است که لابه لای گردنبند قرار میگیرند. این واژه با وجود ظاهر خود، در قرآن کریم نیامده است و نباید آن را با واژهٔ قرآنی «ذره» اشتباه گرفت.
در قلمرو فرهنگ و ادبیات فارسی، شذره و جمع آن «شذرات» کاربرد استعاری زیبایی یافتهاند؛ به طوری که به بخشهای گزیده، نکتههای نغز، پارههای ادبی گرانبها و سخنان کوتاه اما عمیق علمی گفته میشود. در واقع این کلمه نشاندهنده اصالت و ارزش بالای یک کل براساس اجزای کوچک آن است.