یعنی چه
فیقرا در لغت ریشهای یونانی دارد و به معنای «تلخ» است. در اصطلاح پزشکی کهن و طب سنتی، این واژه به گیاه دارویی «صبر زرد» (آلوئهورا) اشاره دارد. همچنین به دلیل تلخی شدید این گیاه، به معروفترین معجون مسهل سنتی که جزء اصلی آن صبر زرد است، «ایارج فیقرا» میگویند.
تلفظ
این واژه در متون کهن به صورت فِیقْرا (fīqrā) یا فِیقْرَه (fīqrah) تلفظ و نگارش میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد و معمولاً به عنوان طراح سؤال برای «معجون تلخ طب سنتی» یا «نام دیگر صبر زرد» به کار میرود. همچنین گاهی ممکن است با واژه ۴ حرفی «فقره» به معنی بند و ماده اشتباه شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، معادل لغوی آن Bitter (تلخ) و معادل دارویی آن اشاره به گیاه صبر زرد دارد.
به عربی
این واژه از یونانی به صورت «فیقرا» یا «فیقرة» وارد زبان عربی شده است. معادلهای اصیل عربی آن برای معنای لغوی «مُرّ» و برای معنای گیاهی «الصَبِر» است.
به فارسی
برگردان دقیق این واژه در زبان فارسی معادل «تلخ» است و در کاربرد اصطلاحی به آن «صبر زرد» یا «داروی مسهل تلخ» میگویند.
در قرآن
واژه فیقرا یک اصطلاح تخصصی پزشکی و وامواژهای از زبان یونانی باستان است، از این رو در متن قرآن کریم وجود ندارد. البته ریشه عربی «ف ق ر» (مانند فقیر) در قرآن هست که کاملاً با این واژه متفاوت است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی (به ویژه در اشعار ناصرخسرو)، فیقرا و ترکیب «معجون فیقرا» نماد سخن، پند و نصیحتی است که در ظاهر تلخ و ناخوشایند است اما در باطن باعث شفا، اصلاح و بهبود حال انسان میشود.
جمعبندی و توضیح کامل فیقرا
واژه «فیقرا» یک وامواژهٔ معرب از زبان یونانی باستان (ریشه Pikros به معنی تلخ) است که پس از ترجمه متون پزشکی بقراط و جالینوس، وارد ادبیات پزشکی کهن اسلامی و ایرانی شد. این واژه در طب سنتی به گیاه دارویی «صبر زرد» (آلوئهورا) و به ویژه به یک معجون مسهل بسیار تلخ به نام «ایارج فیقرا» اشاره دارد که برای پاکسازی بدن استفاده میشده است.
در ادبیات فارسی، شاعرانی چون ناصرخسرو از تلخی این معجون دارویی وام گرفتهاند تا مفهوم «پند تلخ اما سودمند» را به مخاطب منتقل کنند. همچنین باید توجه داشت که این کلمه گاهی در متون مدرن یا جستجوها با واژه عربی «فِقْرَة / فقره» (به معنی بند، ماده یا مهره ستون فقرات) به دلیل شباهت ظاهری و شنیداری اشتباه گرفته میشود، در حالی که فیقرا اصطلاحی کاملاً مستقل و ۵ حرفی است.