یعنی چه
گذشت داشتن به معنای دارای صفت بخشش بودن، عفو کردن دیگران، نادیده گرفتن تقصیرها، بلندنظر بودن و صرفنظر کردن از خطا یا حق شخصی در روابط انسانی است.
تلفظ
این عبارت ترکیبی در زبان فارسی به صورت «گُذَشْتْ دٰاشْتَنْ» تلفظ میشود.
در جدول
در حل جداول کلمات متقاطع، پاسخ به رمز واژههایی با مفهوم بخشایشگری، عبارت ۹ حرفی «گذشت داشتن» است. همچنین کلماتی مانند عفو، گذشت یا اغماض نیز به عنوان گزینههای جانبی کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی اصطلاحات و واژگانی نظیر To be forgiving (بخشنده بودن)، Forbearance (بردباری و مدارا)، Forgiveness (بخشش) و Leniency برای انتقال این مفهوم استفاده میشوند.
به عربی
در زبان عربی از واژگان العفو، التسامح، الصفح و مغفرة استفاده میشود؛ به ویژه «صفح» که مرتبهای بالاتر از عفو و به معنی اصلاً به روی خود نیاوردن خطا است.
به ترکی
در زبان ترکی عبارات اصطلاحی Bağışlayıcı olmak و Affedici olmak به معنای بخشنده بودن و داشتن ملکه عفو به کار میروند.
به فارسی
معادلها و مترادفهای این واژه در زبان فارسی شامل بخشش داشتن، عفو داشتن، اغماض داشتن، چشمپوشی کردن، بردباری، سماحت، مدارا و بزرگواری است. ریشه این اصطلاح کاملاً ایرانی و پارسی است؛ واژه «گذشت» از بن ماضی فعل «گذشتن» (در پهلوی vitaran یا vi-dar) به معنی عبور کردن گرفته شده که در طول زمان تحول معنایی مجازی به خود گرفته و به معنی عبور کردن از خطای دیگران به کار رفته است.
نماد چیست
در ادبیات، فرهنگ عامه و دیدگاههای اجتماعی، گذشت داشتن نماد بزرگواری، اخلاق والا، صلح و آشتی اجتماعی و قدرت روحی است. به صورت بصری و شاعرانه نیز «درخت سایهدار» (که با وجود سنگ خوردن، میوه و سایه میدهد) و «باران» (که بدون تفکیک بر همه میبارد) نمادهای این فضیلت هستند.
جمعبندی و توضیح کامل گذشت داشتن
«گذشت داشتن» یکی از زیباترین و اصیلترین فضایل اخلاقی در فرهنگ ایرانی است که ریشه در واژه پارسی «گذشتن» دارد. این اصطلاح در سیر تحول زبانی خود، از معنای فیزیکیِ عبور کردن و سپری شدن، به یک معنای عمیق انسانی و عاطفی یعنی عبور کردن از خطاهای دیگران و نادیده گرفتن تقصیر آنها تغییر یافته است. در باور فرهنگی و اخلاقی جامعه، گذشت کردن هرگز مظهر ضعف یا ناتوانی نیست، بلکه نشاندهنده قدرت روحی بالا، بلندنظری و بزرگواری انسان است.
اگرچه عبارت فعلی «گذشت داشتن» به طور عین به عین در متن قرآن نیامده است، اما عالیترین مصادیق و مفاهیم معادل آن تحت عناوین «عفو» و «صفح» به کرات مورد سفارش قرار گرفتهاند؛ مفاهیمی که انسانها را به ورق زدن اشتباهات و حتی به روی خود نیاوردن خطای دیگران دعوت میکنند. این صفت در ادبیات عامه به باران بیدریغ یا درختان سایهگستر تشبیه میشود که صلح، آشتی و همبستگی را در بستر جامعه پایدار نگاه میدارند.