یعنی چه
هاجسه (یا شکل مذکر آن هاجس) به معنای پدیده روانیِ خطور ذهنی است؛ یعنی هر آنچه به یکباره در ذهن یا دل انسان بگذرد و فکر او را درگیر کند. در اصطلاح ادبی و عرفانی، به نخستین دغدغه یا محرک اراده که در درون پدید میآید هاجس میگویند.
تفلظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «هاجِـسِـه» (hā-je-se) است که ریشه در زبان عربی دارد و شکل جمع مکسر آن در فارسی به صورت «هواجس» کاربرد فراوانی دارد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی چون «اندیشه ناگهانی»، «دلمشغولی درونی» یا «خاطر»، به عنوان راهنمای واژهٔ ۵ حرفی «هاجسه» یا واژهٔ ۴ حرفی «هاجس» به کار میروند.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، این واژه معادل دغدغههای فکری (Obsession) یا ایده و خطور اولیه ذهنی (Notion) قرار میگیرد.
به عربی
این کلمه خود از ریشه عربی «هـ ج س» وام گرفته شده است و در زبان عربی به معنای اندیشه پنهان یا دغدغهای است که به ذهن خطور میکند.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این کلمه شامل «خاطر»، «تکانه فکری»، «اندیشه ناگهانی» و «دغدغه درون» است. در زبان فارسی بیشتر شکل جمع آن یعنی «هواجس» (مانند هواجس نفسانی) در متون کهن استفاده شده است.
در قرآن
واژه «هاجسه» یا «هاجس» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، مفاهیم مشابه با آن نظیر افکار ناگهانی درون و دغدغههای فکری، با واژههایی همچون «وسواس» و «نفس» در آیات مختلف بیان شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل هاجسه
واژه «هاجسه» که شکل مذکر آن «هاجس» است، یک لفظ وامگرفته از ریشه عربی «هـ ج س» بوده و به معنای هرگونه اندیشه، دلمشغولی، یا فکر ناگهانی است که به یکباره در قلب یا ذهن انسان خطور میکند. این کلمه در ادبیات عرفانی و متون کهن روانشناختی به عنوان اولین محرک درونی اراده شناخته میشود که شخص را به سمتی سوق میدهد.
در ادبیات فارسی، کاربرد شکل جمع این کلمه یعنی «هواجس» (بهویژه در ترکیبهایی مانند هواجس نفسانی) برای اشاره به افکار پراکنده، دغدغهها و وسوسههای درونی انسان بسیار رایجتر از شکل مفرد آن است. این کلمه از نظر ساختاری ۵ حرف دارد و در طراحهای جدول کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخی برای مفاهیمی چون خاطر و اندیشه گذرا مطرح میشود.