یعنی چه
«ابن لهیعه» یک واژه با معنای لغوی مستقل نیست، بلکه یک اسم خاص (عَلَم) تاریخی است. این ترکیب به معنای «پسرِ لهیعه» بوده و اشاره به ابوعبدالرحمن عبدالله بن لهیعة بن عقبه حضرمی دارد که از فقیهان و محدثان مشهور مصر در دوران عباسی بود.
تلفظ
این عبارت تاریخی در زبان فارسی به صورت «اِبنِ لَهیعه» (با فتح لام و هاء، و سکون یا تخفیف یاء) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «محدث و قاضی مصری قرن دوم» یا «محدثی که کتابهایش سوخت»، واژه ۸ حرفی «ابن لهیعه» است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و دایرةالمعارفهای اسلامی بینالمللی، این نام تاریخی به صورت Ibn Lahiah یا Ibn Lahi'ah نگاشته میشود.
به فارسی
از آنجا که این عبارت یک اسم خاص عربی است، معادل واژگان عمومی در فارسی ندارد و در زبان فارسی نیز عینا به عنوان نام این شخصیت تاریخی (ابن لهیعه) به کار میرود.
در قرآن
عبارت «ابن لهیعه» یا ریشه آن هیچگونه کاربرد و سابقه ذکر در متن قرآن مجید ندارد؛ چرا که این شخصیت تاریخی بیش از یک قرن پس از نزول قرآن متولد شده است.
نماد چیست
در علم حدیث و تاریخ اسلام، نام ابن لهیعه به نمادی برای «اختلاط حدیث و ضعف حافظه پس از نابودی منابع مکتوب» تبدیل شده است؛ زیرا پس از سوختن کتابهایش، روایات او دچار خطا و آشفتگی شد.
جمعبندی و توضیح کامل ابن لهیعه
«ابن لَهیعه» یک واژهٔ لغوی دارای معنای عام در زبان فارسی یا عربی مدرن نیست، بلکه یک اسم خاص تاریخی متعلق به «ابوعبدالرحمن عبدالله بن لهیعة بن عقبه حضرمی» (۹۶ - ۱۷۴ هجری قمری) است. او به عنوان فقیه، قاضی دیار مصر و یکی از محدثان سرشناس دوران خلافت عباسی شناخته میشود.
شهرت ویژه او در تاریخ اسلام و علم حدیث به ماجرای آتشسوزی خانهاش در اواخر عمر برمیگردد که طی آن تمامی کتابها و یادداشتهای حدیثی او سوخت. پس از این واقعه، او احادیث را از حفظ نقل میکرد که به دلیل بروز خطا در حافظه، روایاتش دچار آشفتگی شد. به همین دلیل در اصطلاح محدثان، روایات او به دو بخشِ معتبر (قبل از آتشسوزی) و ضعیف (بعد از آتشسوزی) تقسیم میشود.