یعنی چه
زیادهطلبی به معنای تمایل به داشتن یا گرفتن بیشتر از اندازه عادلانه، منطقی و مورد نیاز است. این ویژگی بار اخلاقی منفی دارد و به حرص، طمع، افراط در خواستهها و افزونجویی مادی یا مقامی اشاره میکند.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت /ziyāde-talabi/ است که از ترکیب واژه «زیاده» (به معنای افزون) و «طلبی» (به معنای خواستن) ساخته شده است.
در جدول
علاوه بر خود واژه زیاده طلبی، کلمات طمع، حرص، آز و افزونخواهی نیز به عنوان معادلهای این مفهوم در حل جداول کلمات متقاطع کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به کاربرد و بافت جمله، از واژگان متفاوتی برای بیان مفهوم زیادهطلبی و افزونخواهی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به زیادهطلبی، واژگان جشع (حرص مفرط)، طمع و تکاثر (رقابت در افزونخواهی) بسیار کاربرد دارند.
در قرآن
اگرچه خود واژه فارسی در متن قرآن وجود ندارد، اما مفاهیم بنیادین آن با واژگانی چون تکاثر (زیادهطلبی و تفاخر به مال)، حرص، طغیان و اسراف مکرراً سرزنش شده است. به عنوان نمونه در سوره تکاثر میفرماید: «أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ» (زیادهطلبی شما را غافل کرد).
نماد چیست
زیادهطلبی در نمادشناسی اخلاقی و ادبیات معمولاً با آب شور دریا تمثیل میشود که انسان هرچه از آن بنوشد تشنهتر میگردد. همچنین ظرفی که هرگز پر نمیشود یا حیواناتی مانند خوک و موشکور نمادهای رایج طمع و سیریناپذیری هستند.
جمعبندی و توضیح کامل زیاده طلبی
زیادهطلبی یک ویژگی و خصلت رفتاری با بار معنایی منفی است که به خواستن بیش از حد نیاز، حق یا سهم متعارف اشاره دارد. این مفهوم که در زبان فارسی از ترکیب «زیاده» و «طلبی» ساخته شده است، در متون اخلاقی، دینی و ادبی همواره به عنوان یکی از رذایل اخلاقی انسان شناخته و نکوهش شده است.
در فرهنگهای مختلف و متون مذهبی مانند قرآن کریم، از زیادهطلبی با عناوین مختلفی همچون حرص، طمع، تکاثر و اسراف یاد شده و آن را عاملی برای غفلت از مسیر درست زندگی و تجاوز از حقوق دیگران دانستهاند. نمادهای آن در ادبیات نیز، نظیر نوشیدن آب شور که عطش را بیشتر میکند، به زیبایی گویای ماهیت سیریناپذیر این صفت است.