یعنی چه
عبارت «وحش و طیر» از دو واژه عربی تشکیل شده است: «وحش» به معنای جانوران وحشی بیابان و جنگل که با انسان مأنوس نیستند، و ««طیر»» به معنای پرندگان و موجودات بالدار. در مجموع، این ترکیب افاده معنای عموم جانداران و حیوانات خشکی و هوا را میکند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت فمبسته و روان «وَحش» (با فتح واو و سکون حاء و شین) به همراه واو عطف و «طَیر» (با فتح طاء و سکون یاء و راء) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «حیوانات وحشی و پرندگان» یا «تمام جانوران خشکی و هوا» به کار میرود و دقیقاً دارای ۷ حرف (و-ح-ش-و-ط-ی-ر) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن متن (ادبی یا عمومی) میتوان از ترکیبات معادل برای اشاره همزمان به حیوانات چهارپا و پرندگان استفاده کرد.
به فارسی
معادلهای فارسی اصیل و کنایی این ترکیب شامل عباراتی چون «دد و دام»، «جانوران و مرغان» و در زبان عامیانه و کنایی «چرند و پرند» (به معنای کلیه جنبندگان) است.
در قرآن
ترکیب عطف «وحش و طیر» به صورت یکجا در قرآن نیامده است، اما واژه «الوحوش» یکبار در آیه ۵ سوره تکویر («وَإِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ») و واژه «طیر» بارها در آیات مختلف (مانند سوره ملک و فیل) ذکر شدهاند. همچنین آیه ۳۸ سوره انعام به مفهوم هر دو گروه اشاره دارد.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و کلاسیک فارسی (مانند اشعار سعدی و حکایات حضرت سلیمان)، این ترکیب نماد مطیع بودن تمام جانداران در برابر قدرت الهی است. در اشعار مراثی نیز نشاندهنده اندوهی چنان عمیق است که حتی حیوانات بیابان و پرندگان آسمان را به عزاداری وا میدارد.
جمعبندی و توضیح کامل وحش و طیر
ترکیب «وحش و طیر» یک اصطلاح عطفی با ریشه عربی است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. این عبارت از دو بخش «وحش» به معنای جانوران بیابان و جنگل که دور از انسان زندگی میکنند، و «طیر» به معنای پرندگان تشکیل شده است. در متون کهن، این اصطلاح برای اشاره به کلیت جانداران روی زمین و آسمان (به جز انسان) به کار میرود و نشاندهنده احاطه مفهوم بر تمام حیات وحش است.
از نظر ادبی، شاعران بزرگی همچون سعدی شیرازی از این تعبیر برای نشان دادن شمولیت و عظمت آفرینش یا رام بودن موجودات استفاده کردهاند. در فرهنگ قرآنی نیز اگرچه این دو کلمه در کنار هم نیامدهاند، اما بررسی جداگانه آنها در آیاتی مربوط به قیامت (حشر وحوش) و نشانههای الهی (پرواز پرندگان) پیوند معنایی عمیقی را میان آنها در تبیین نظام خلقت برقرار میسازد.