یعنی چه
نخوت داشتن به معنای رفتار همراه با کبر، غرور، خودپسندی و افاده است؛ حالتی که در آن شخص خود را برتر از دیگران میپندارد و به ثروت، مقام یا جلوههای دیگر خود فخر میفروشد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه «نَخْوَت» (naḵwa) با فتح حرف نون است. تلفظ آن به کسر نون (نِخوت) اگرچه در میان عامه مردم رایج است، اما از نظر لغوی و ریشهای نادرست محسوب میشود.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «نخوت داشتن»، کلماتی مانند تکبر، افاده، تبختر، غرور یا خودِ عبارت ۹ حرفی «نخوت داشتن» کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم نخوت و رفتارهای متکبرانه از واژگانی نظیر arrogance (تکبر)، pride (غرور) و یا ترکیبات فعلی فوق استفاده میشود.
به عربی
این کلمه خود وامواژهای از ریشه عربی «نَخْوَة» است. در زبان عربی معادلهایی چون تکبر، تبختر و غطرسه برای توصیف این حالت روحی و رفتاری به کار میروند.
به فارسی
واژههای مترادف اصیل و رایج آن در زبان فارسی شامل خودپسندی، کبر، خودبینی، عُجب و خاکساری/فروتنی (به عنوان متضاد) هستند. در ادبیات ترکیبی فارسی، اصطلاحاتی مثل «نخوتفروش» نیز از آن ساخته شده است.
نماد چیست
در ادبیات اخلاقی و فرهنگ عامه، نخوت نماد بارز برتریجویی و دوری از تواضع است. در تمثیلهای ادبی، «طاووس» به خاطر جلوهگری و خودنمایی، و «پلنگ» به دلیل طبع سرکش و نگاه مغرورانهاش، به عنوان نمادهای حیوانی نخوت و کبر شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل نخوت داشتن
عبارت «نخوت داشتن» ترکیبی فصیح در زبان فارسی است که ریشه در وامواژه عربی «نَخْوَة» دارد. این اصطلاح به حالت روحی و رفتاری فردی اشاره میکند که دچار خودبزرگبینی عمیق شده و با فخرفروشی، افاده و تبختر با دیگران برخورد میکند. در متون لغتنامهای معتبر مانند دهخدا و معین، بر تلفظ صحیح آن با فتح نون (نَخْوَت) تاکید شده است.
اگرچه خود واژه «نخوت» مستقیماً در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم آن در قالب واژگانی چون استکبار، کبر و عتوّ مکرراً نکوهش شده است؛ به طوری که مترجمان بزرگی چون فولادوند در ترجمه آیاتی که از راه رفتنِ مغرورانه بر روی زمین (مرحاً) نهی میکنند، از کلمه نخوت استفاده کردهاند. در ادبیات سنتی ما، این صفت در تقابل مستقیم با فضیلتهایی چون تواضع، خشوع و خاکساری قرار میگیرد.