یعنی چه
قضاوت عادلانه به معنای داوری کردن، حکم دادن و فصل خصومت میان مردم بر پایه حق، انصاف و برابر با قانون است؛ بهطوری که حق به حقدار برسد، هیچیک از طرفین مورد تبعیض قرار نگیرند و حکم صادره به دور از جانبداری و بر پایه عدالت باشد.
تلفظ
ترکیب وصفی «قضاوت عادلانه» در زبان فارسی به صورت [قِ ضا وَ تِ عا دِ لا نِ] یا [قَ ضا وَ تِ عا دِ لا نِ] تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در جدول «قضاوت عادلانه» است که ۱۲ حرف دارد. از دیگر معادلهای جدولی نزدیک میتوان به «دادرسی منصفانه» یا «دادگری» اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای این مفهوم از اصطلاحات Fair judgment یا Impartial judgment استفاده میشود. در بافتهای حقوقی و محاکم قضایی، اصطلاح استاندارد آن Fair trial است.
به فارسی
واژهها و عبارات جایگزین فارسی برای این مفهوم شامل دادرسی منصفانه، داوری عادلانه، حکم منصفانه، رسیدگی بیطرفانه، عدالت قضایی و دادگری است.
در قرآن
عبارت ترکیبی «قضاوت عادلانه» به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما مفهوم آن به عنوان یک دستور قطعی الهی بارها با تعابیری همچون «حکم بالعدل» و «حکم بالقسط» تکرار شده است؛ مانند آیه ۵۸ سوره نساء: «...وَإِذَا حَکَمْتُمْ بَیْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْکَمُوا بِالْعَدْلِ...» (و هنگامی که میان مردم داوری میکنید، به عدالت داوری کنید).
نماد چیست
در فرهنگ حقوقی و اخلاقی جهان، نماد رسمی آن «بانوی عدالت» (Lady Justice) است که شامل سه عنصر نمادین است: ترازو (نشان سنجش دقیق و بیطرفانه دلایل)، چشمبند (نشان بیطرفی کامل و عدم تبعیض) و شمشیر (نماد قدرت و قاطعیت در اجرای قانون).
جمعبندی و توضیح کامل قضاوت عادلانه
عبارت «قضاوت عادلانه» یک ترکیب وصفی است که از دو واژه با ریشههای عربی تشکیل شده است؛ «قضاوت» از ریشه (ق ض ی) به معنی فرمان دادن و حکم کردن، و «عادلانه» از ریشه (ع د ل) به معنی دادگری و برابری. این مفهوم هسته اصلی نظامهای حقوقی و اخلاقی در سراسر جهان است و بر لزوم بیطرفی قاضی و رسیدگی منصفانه به دعاوی تأکید دارد.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی نیز اگرچه خود این لفظ عینا وجود ندارد، اما حقیقت آن تحت عنوان «عدالت در حکم» یا «حکم به قسط» به عنوان یکی از وظایف بنیادین حاکمان و قاضیان مطرح شده است. در پهنه بینالمللی، این اصل با نمادهایی همچون ترازو و بانوی چشمبندبسته شناخته میشود که همگی دلالت بر برابری همه انسانها در پیشگاه قانون و دادگاه دارند.