معنی
زعما (زعماء) جمع واژهٔ «زعیم» است و در زبان فارسی به معنی پیشوایان، مهتران، فرمانروایان و افرادی است که هدایت و ریاست یک گروه، قوم یا جریان اجتماعی و سیاسی را بر عهده دارند.
یعنی چه
این کلمه به کسانی اشاره دارد که به عنوان سخنگو، ضامن یا رئیس یک مجموعه شناخته میشوند و تصمیمات کلان و هدایت آن گروه بر دوش آنهاست.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمهٔ حرف اول (زُ)، فتحهٔ حرف دوم (عَ) و الف مقصوره در پایان است که به صورت زُعَما خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند «سران قوم»، «پیشوایان»، «رؤسا» یا «بزرگان» به عنوان راهنما آمده و پاسخ آن واژهٔ ۴ حرفی «زعما» است.
به عربی
این واژه ریشهٔ کاملاً عربی (از مادهٔ ز-ع-م) دارد که در خود زبان عربی نیز به عنوان جمعِ «زعیم» و به معنای رهبران و صاحبان قدرت و صدارت به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق و اصیل فارسی این کلمه شامل واژههایی چون سران، پیشوایان، بزرگان، مهتران و فرمانروایان است.
در قرآن
خود واژهٔ جمعِ «زعماء» در متن قرآن نیامده است؛ اما ریشهٔ آن و شکل مفردش یعنی «زعیم» دو بار در قرآن (سوره یوسف آیه ۷۲ و سوره قلم آیه ۴۰) به معنی «ضامن، کفیل و مدعی» به کار رفته است. همچنین فعل «زعم» به معنی ادعا کردن و گمان بردن نیز در آیات متعدد دیده میشود.
نماد چیست
زعما نماد تصویری خاصی ندارد، اما در بستر واژهشناسی و مفاهیم سیاسی-اجتماعی، نمادی از قدرتِ هدایت، مرجعیت تصمیمگیری و مسئولیت بزرگ در قبال زیردستان و توده مردم است.
جمعبندی و توضیح کامل زعما
واژهٔ «زعما» که جمع تکسیر کلمهٔ «زعیم» است، ریشه در زبان عربی دارد و وارد ادبیات فارسی شده است. این واژه در فرهنگهای معتبر لغت مانند دهخدا و معین به معنای سران، رؤسا، پیشوایان و بزرگان یک قوم یا گروه معنا شده است. ریشهٔ اصلی این کلمه (ز-ع-م) در ابتدا به مفاهیمی چون عهدهدار شدن، کفالت و سخنگویی اشاره داشته که به مرور زمان به مفهوم صدارت و رهبری دگرگون شده است.
باید توجه داشت که در متون دینی و قرآنی، خود کلمهٔ «زعما» به کار نرفته است، بلکه شکل مفرد آن (زعیم) در معنای ریشهایتر یعنی ضامن و عهدهدار پاداش استفاده شده است. همچنین نباید این واژه را با تنوینِ ریشهٔ آن یعنی «زعماً» (به معنی ادعا کردن و گمان بردن همراه با تردید) اشتباه گرفت. واژهٔ زعما امروزه بیشتر در ادبیات رسمی، سیاسی و تاریخی برای اشاره به رهبران برجسته به کار میرود.