تیز طبع یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل تیز طبع

واژه تیزطبع یک صفت مرکب اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب واژه فارسی «تیز» (به معنای برنده و سریع) و واژه عربی «طبع» (به معنای سرشت و مزاج) ساخته شده است. این کلمه در درجه اول برای ستایش ویژگی‌های ذهنی فردی به کار می‌رود که مطالب را به سرعت درک می‌کند، حاضرجواب است و از زیرکی و هوش بالایی برخوردار است. در ادبیات کلاسیک فارسی، از جمله در اشعار نظامی گنجوی، این واژه نمادی از پویایی ذهن است.

از سوی دیگر، این واژه در لغت‌نامه‌های معتبری مانند دهخدا معنای ثانویه‌ای نیز دارد که به تندخویی و تندمزاجی اشاره می‌کند؛ هرچند کاربرد امروزی و رایج آن بیشتر بر جنبه مثبت یعنی هوشمندی، نکته‌سنجی و سرعت انتقال متمرکز است. در حل جداول و معادل‌سازی‌های بین‌المللی، کلماتی نظیر زیرک، تیزفهم و لغات انگلیسی معادل ذهن پویا بهترین گزینه‌ها برای معرفی آن هستند.