یعنی چه
چشتهخوار در اصطلاح و کنایه به کسی گفته میشود که مزهٔ یک منفعت، مال مفت، یا لطف و طعمهای زیر زبانش مزه کرده و بدون اینکه خودش تلاش یا زحمتی بکشد، مدام منتظر و توقع تکرار آن بهرهمندی را دارد. این واژه بار معنایی منفی دارد و به افراد طمعکار، رشوهخوار و وابسته اشاره میکند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت چِشْـتِـهْ خْوار تلفظ میشود. حرف «و» در بخش دوم (خوار) خوانده نمیشود و به اصطلاح واو معدوله است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژهٔ «چشته خوار» دقیقاً یک پاسخ ۸ حرفی است. بسته به طراح جدول، کلماتی مثل مفتخوار یا طعمهخور نیز ممکن است به عنوان پاسخهای جایگزین مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل دقیقی که ریشهٔ اصطلاح شکار را داشته باشد وجود ندارد، اما واژگانی که به مفهوم سوءاستفاده از مال دیگران و مفتخوری اشاره دارند بهترین برگردان هستند.
به عربی
در بافتهای مختلف زبان عربی، بسته به اینکه منظور فرد طمعکار باشد یا رشوهخوار، از کلمات متفاوتی استفاده میشود که مفهوم وابستگی به لقمه و منفعت دیگران را میرساند.
به فارسی
از واژههای هممعنی و برگردانهای دقیق فارسی این اصطلاح میتوان به طعمهخور، چاشنیخور، مستهخور و مفتخوار اشاره کرد که همگی کنایه از فردی دارند که به نفعِ بادآورده عادت کرده است.
نماد چیست
ریشه این واژه به دنیای شکار برمیگردد؛ جایی که صیاد طعمهای (چشته) میگذاشت تا حیوان مزه آن را بچشد و در دفعات بعد به دام بیفتد. بنابراین، چشتهخوار در فرهنگ فارسی نماد آدمهای سوءاستفادهگر، طماع و کسانی است که به خاطر منافع کوچک و زودگذر، آزادی یا مناعت طبع خود را از دست میدهند. همچنین ضربالمثل معروف «چشتهخور از میراثخور بدتر است» نشاندهنده بار فرهنگی شدید این واژه در نکوهش عادت به مال مفت است.
جمعبندی و توضیح کامل چشته خوار
واژهٔ «چشتهخوار» (یا چشتهخور) یکی از اصطلاحات کنایی و ریشهدار در زبان و فرهنگ فارسی است که ریشه در سنتهای شکار دارد. در گذشته، شکارچیان تکه گوشت یا طعمهای لذیذ به نام «چشته» را در محل مشخصی قرار میدادند تا حیوان یا پرنده با خوردن آن، مزه غذا زیر زبانش بنشیند. حیوان با چشیدن این طعمهٔ اولیه، در دفعات بعدی به هوای غذای آسان و مفت بازمیگشت و دقیقاً در همین مرحله در دام صیاد میافتاد.
در تحول معنایی و کاربرد اجتماعی، این واژه وارد ادبیات عامه و رسمی شده و کنایه از افرادی است که یکبار از لطف، محبت، مال مفت یا حتی رشوهای بهرهمند شدهاند و بدون اینکه تلاش یا زحمتی به خود بدهند، همیشه انتظار تکرار آن منفعت را دارند. این اصطلاح با واژههایی مثل مفتخوار، طعمهخور و طمعکار همپوشانی دارد و در ضربالمثلهای ایرانی نظیر «چشتهخور از میراثخور بدتر است» برای نکوهش وابستگی و بیعاری به کار میرود.