یعنی چه
واژه عملقه در ادبیات و متون کهن به انتساب به قوم عمالیق یا عمالقه اشاره دارد؛ قومی باستانی و تنومند که به داشتن قامتی بسیار بلند و جثهای غولآسا مشهور بودهاند. در اصطلاح عامیانه یا برخی لغتنامهها، گاهی به عنوان مصدر یا صفتی برای نشان دادن عظمت، بزرگی و غولآسایی به کار میرود.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی به صورت مَصدر با فتح عین، سكون میم و فتح لام و قاف (عَمْلَقَة) تلفظ میشود؛ هرچند در کاربرد عمومی فارسی بیشتر به عنوان صورت دیگری از واژه عمالقه یا صفت غولآسایی شناخته میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه عملقه به عنوان یک واژه پنج حرفی در پاسخ به سوالاتی نظیر «قوم باستانی تنومند»، «انتساب به غولپیکران» یا «از اقوام جباران» کاربرد دارد.
به انگلیسی
اگر منظور از واژه اشاره به قوم باستانی عمالقه در متون تاریخی و عهد عتیق باشد از Amalekite استفاده میشود و اگر مفهوم صفت غولآسایی مد نظر باشد، واژههای مربوط به عظمت جثه به کار میروند.
به عربی
ریشه اصلی این واژه عربی (ع م ل ق) است. در این زبان، عِملاق به معنای موجود بسیار بلندقامت و تنومند است که جمع آن عمالقه یا عمالیق میشود.
به فارسی
در برگردان یا جایگزینهای فارسی، میتوان از واژههایی چون تنومندی، غولآسایی، عظیمالجثه بودن و یا قوم ستمگر و بلندقامت یاد کرد.
در قرآن
عین کلمه «عملقه» یا «عمالقه» در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، مفسران بزرگ فریقین اتفاق نظر دارند که در آیه ۲۲ سوره مائده عبارت «قَوْمًا جَبَّارِينَ» اشاره به همین قوم عمالقه دارد که به دلیل جثه بزرگ و قدرت بدنی مفرط، موجب هراس بنیاسرائیل شده بودند. همچنین جالوت در داستانهای قرآنی پادشاه این قوم دانسته شده است.
نماد چیست
در ادبیات، اسطورهشناسی و متون کهن ادیان ابراهیمی، عملقه و عمالقه نماد قدرت بدنی افراطی، سرکشی در برابر حق، جباریت و سلطهگری فیزیکی هستند. در فرهنگ عهد عتیق نیز این نام به عنوان نمادی از نیروی شرّ مطلق و دشمنی پایدار شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عملقه
واژه «عملقه» در فرهنگ لغات و متون تاریخی پیوند عمیقی با نام قوم باستانی و اساطیری «عمالقه» یا «عمالیق» دارد. این قوم در روایتهای تاریخی، تفسیری و ادیان ابراهیمی به داشتن قامتهای بسیار بلند، جثههای تنومند و روحیهای جنگجو و سرکش معروف بودهاند. اگرچه در برخی کتب لغوی قدیمی معانی مهجور دیگری نیز برای مصدر آن ذکر شده، اما کاربرد زنده و رایج آن در ادبیات فارسی و عربی همواره تداعیکننده مفهوم غولآسایی و عظمت جثه است.
از نظر ریشهشناسی، این واژه از ریشه عربی (ع م ل ق) مشتق شده و کلماتی مانند «عملاق» به معنی غول نیز از همین خانواده هستند. در ادبیات تفسیری قرآن کریم، هرچند نام این قوم به صراحت نیامده، اما صفت «جبارین» در داستان حضرت موسی و بنیاسرائیل به این قوم ارجاع داده میشود که نمادی از قدرت سرکوبگر فیزیکی و سلطهگری باستانی است.