یعنی چه
اعزل در لغت به معنای کسی است که هیچگونه سلاح، ابزار جنگی یا سازوبرگی همراه خود ندارد. همچنین در اصطلاحات نجومی قدیم، به روشنترین ستارهٔ صورت فلکی دوشیزه (خوشه) اطلاق میشود.
تلفظ
این واژه به صورت فتح الف، سکون عین، فتح زاء و سکون لام تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «بیسلاح»، «بیساز و برگ» یا بخشی از نام ستاره «سماک اعزل» میآید.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به فرد بیدفاع و بدون سلاح از واژگان Unarmed یا Weaponless استفاده میشود و در حوزه نجوم، نام علمی ستاره اعزل Spica است.
به عربی
این واژه ریشه عربی دارد و از ماده «ع ز ل» گرفته شده است که به معنای جدا شدن از سلاح یا جنگ است.
به فارسی
برابرهای دقیق این واژه در زبان فارسی شامل بیسلاح، بیتوشه، بیساز و برگ، خلعسلاحشده، تنها و جداافتاده است.
نماد چیست
در متون ادبی نماد بیدفاع بودن و تنهایی است. اما در نجوم باستان و فرهنگ عامه، «سماک اعزل» به دلیل قرارگیری در دست فرشته صورت فلکی سنبله، نماد خوشه گندم، برکت، صلح و پاکی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل اعزل
واژه اعزل یک صفت مشبهه با ریشه عربی (عزل) است که وارد زبان فارسی شده و در دو قلمرو کاملاً متمایز معنایی کاربرد دارد. در کاربرد عمومی و زبانی، به معنای فرد بیسلاح، بیدفاع و کسی است که از ابزار جنگ یا همراهی دیگران کناره گرفته و منزوی شده است. این واژه با کلماتی چون عزل، معزول و عزلت همخانواده است.
در قلمرو نجوم و اخترشناسی باستان، این واژه بخشی از نام ستاره معروف «سماک اعزل» (روشنترین ستاره صورت فلکی دوشیزه) است. علت این نامگذاری تاریخی، نداشتن ستارهای نیزهمانند در مجاورت آن است؛ برعکس ستاره مقابلش یعنی «سماک رامح» که به معنای نیزهدار است. از این رو در فرهنگهای قدیمی، اعزل نمادی از صلح، پاکی و برکت کشاورزی نیز تلقی میشود.
اگرچه خود واژه «اعزل» به طور مستقیم در قرآن نیامده است، اما مشتقات ریشه آن مانند «معزل» (مکان منزوی و جدا) و «معزولون» (کنارگذاشتهشدگان) در آیات قرآن برای رساندن مفهوم جدایی و کنارهگیری به کار رفتهاند.