یعنی چه
«واپسین نساسالار» یک ترکیب توصیفی و لقبی برای آخرین خادم رسمی آیین دخمهگذاری زرتشتیان است. «واپسین» به معنی آخرین و پایانی است و «نساسالار» از دو واژهٔ «نسا» (پیکر مرده و جسد در زبان اوستایی و پهلوی) و «سالار» (رئیس و متولی) تشکیل شده است. این اصطلاح اشاره به فردی دارد که وظیفهٔ حمل و هدایت کالبد درگذشتگان را به برج خاموشان بر عهده داشت.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [واپَسین نَسا سالار] است. واژهٔ نَسا با فتح نون خوانده میشود که ریشه در متون کهن پهلوی دارد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً «واپسین نساسالار» با ۱۴ حرف است. در صورت نیاز به کلمات کوتاهتر، «نساسالار» یا «دخمهبان» نیز مد نظر قرار میگیرند.
به انگلیسی
در بافتارهای انگلیسی و متون تاریخ ادیان، برای توصیف این جایگاه و لقب از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این ترکیب شامل عباراتی چون «آخرین دخمهبان»، «آخرین سالار دخمه» و «آخرین خادم آیین دخمهگذاری» است که پایان یک سنت دیرینه را در فرهنگ ایران باستان نشان میدهد.
نماد چیست
این عبارت نماد برج خاموشان (دخمه)، پایان یک پیشه و رسم تدفین باستانی چندهزارساله و گذار تاریخی از روشهای کهن به روشهای نوین دفن است. در تاریخ معاصر، این لقب به طور مشخص به مرحوم «شهریار فرودی قاسمآبادی» (درگذشته ۱۳۹۷) اشاره دارد که با فوت او، این پیشه برای همیشه در ایران منسوخ شد.
جمعبندی و توضیح کامل واپسین نساسالار
عبارت «واپسین نساسالار» یک ترکیب توصیفی و تاریخی در فرهنگ ایران باستان و آیین زرتشتی است. واژهٔ «نساسالار» از دو بخش «نسا» به معنی جسد و کالبد درگذشته و «سالار» به معنی رئیس و متولی تشکیل شده است. این عنوان شغلی به کسی اطلاق میشد که وظیفهٔ خطیر و آیینی انتقال پیکر مردگان به درون دخمه یا همان برج خاموشان را بر عهده داشت.
با برچیده شدن رسمی آیین دخمهگذاری در دهههای گذشته به دلایل بهداشتی و توسعهٔ شهری، این پیشهٔ کهن به طور کامل منسوخ شد. در تاریخ معاصر ایران، این اصطلاح به عنوان لقبی برای مرحوم «شهریار فرودی قاسمآبادی» در یزد به کار میرفت که آخرین فردِ شاغل در این جایگاه سنتی بود. با درگذشت او در تیرماه سال ۱۳۹۷، پروندهٔ این سنت و شغل قدیمی برای همیشه در تاریخ ایران بسته شد.
امروزه این اصطلاح در متون ادبی، دانشنامهای و جدولهای کلمات متقاطع، نمادی از پایان یک رسم کهن، گذار از سنت به مدرنیته و آخرین حافظِ یک میراث آیینی در حال انقراض به شمار میرود.