یعنی چه
واژه «حظا» در زبان فارسی و عربی به دو معنای اصلی به کار میرود؛ نخست به صورت تنویندار (حَظّاً) به معنای سهم، بهره، قسمت، طالع و خوشاقبالی است. دوم به صورت اسم مستقل (حُظا یا حِظا) که جمعِ «حظوة» بوده و به معنای تیرهای کوچک و خرد به اندازه یک ذراع است که کودکان در گذشته با آن بازی میکردند.
مترادف
این کلمه با توجه به بافت متن میتواند مترادف واژگانی چون سهم و بخش، یا اقبال و خوششانسی باشد.
ریشه
این واژه کاملاً وامواژهای عربی در زبان فارسی است. در معنای بهره و نصیب از ریشه «ح ظ ظ» (ḥ-ẓ-ẓ) به معنی سهم داشتن از یک چیز خوب برمیآید و در معنای تیر کوچک از ریشه «ح ظ و» مشتق شده است.
تلفظ
در معنای نصیب و اقبال به صورت «حَظّاً» (حَظْان) تلفظ میشود و در معنای تیرهای کوچک بازی به ضم یا کسر اول یعنی «حُظا» یا «حِظا» خوانده میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این کلمه در جدول خود واژه «حظا» با ۳ حرف است. همچنین بسته به طراح جدول، کلماتی مانند نصیب، بهره و بخت نیز به عنوان پاسخ معادل کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای معنای رایج که همان بهره و خوششانسی است از واژگان مربوط به شانس و سهم استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی معیار، علاوه بر خودِ واژه، برای رساندن مفهوم بخت از «جدّ» و برای بهره از «نصیب» استفاده میکنند.
در قرآن
شکل تنویندار این واژه یعنی «حظّاً» چندین بار در قرآن کریم به کار رفته است. برای نمونه در آیه ۱۷۶ سوره آلعمران میفرماید: «يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ» یعنی خدا میخواهد که برای آنان در آخرت بهرهای قرار ندهد. همچنین در آیه ۱۴ سوره مائده نیز به صورت «فَنَسُوا حَظًّا» (بخشی از آن را فراموش کردند) دیده میشود.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ عامه یا اسطورهشناسی نماد تصویری یا حیوانی خاصی ندارد؛ اما به صورت مجازی در ادبیات و عرفان، کلمه «حظ» و «حظا» نمادی از رزق مقسوم، مقدرات الهی، عاقبتبهخیری و سهمی است که از خیر و نعمت دنیا یا آخرت به انسان میرسد.
جمعبندی و توضیح کامل حظا
واژه حظا یک وامواژه عربی در زبان فارسی است که بیشتر به عنوان شکل تنویندار کلمه «حظّ» شناخته میشود و مفاهیمی چون سهم، بهره، نصیب، بخت و خوشاقبالی را تداعی میکند. این کلمه در ادبیات فارسی و متون دینی کاربرد فراوانی دارد و نشاندهنده مقدرات یا سهمی است که به فرد عطا میشود.
از سوی دیگر، این واژه در قالب اسم مستقل (حُظا/حِظا) معنای کاملاً متفاوتی نیز دارد که به تیرهای کوچک مخصوص بازی کودکان در زمان باستان اشاره میکند. با این حال، کاربرد قرآنی و عمومی آن بر همان محور بهره و نصیب مادی و معنوی میچرخد که در آیات متعددی از قرآن نیز به صراحت به آن اشاره شده است.