یعنی چه
خطاکار به کسی گفته میشود که مرتکب اشتباه، سهو، گناه یا بزه شده است. این واژه برای اشاره به فردی که از مسیر درست، قانون یا اخلاق منحرف شده و دست به اقدام نادرستی زده، به کار میرود.
متضاد
واژههایی که مفهوم مخالف خطاکار را میرسانند و به فرد پاکدامن یا بدون تقصیر اشاره دارند.
تلفظ
این واژه به صورت فتحة اول (خَ) و سکون طاء (ط)، همراه با الف کشیده خوانده میشود: [xaṭā-kār].
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، واژه «خطاکار» دقیقاً دارای ۶ حرف است و بسته به تعداد حروف خواسته شده، از مترادفات آن نیز استفاده میشود.
به انگلیسی
با توجه به لحن و متن، واژههای متعددی در انگلیسی برای انتقال این مفهوم وجود دارد.
به عربی
در زبان عربی، واژگان بر اساس میزان عمدی بودن خطا یا جنبه حقوقی و دینی آن تفاوتهای ظریفی دارند.
در قرآن
خود واژه فارسی «خطاکار» در متن قرآن وجود ندارد، اما ریشه عربی آن بارها به کار رفته است؛ از جمله در آیه ۹۱ سوره یوسف که برادران او میگویند: «إِن كُنَّا لَخَاطِئِينَ» (به راستى که ما خطاکار بودیم) و همچنین در آیه ۸ سوره قصص در توصیف فرعون و هامان: «إِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ».
نماد چیست
در ادبیات تمثیلی و نشانهشناسی، خطاکار نماد بشرِ جایزالخطا و لغزشپذیر است. نمادهای بصری مانند «سیب گاززده» (به نشانه نخستین خطای هبوط انسان) یا «ردپای کج و منحرف» برای نمایش دادن مفهوم خطا و انحراف استفاده میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل خطاکار
واژه «خطاکار» یک صفت مرکب اتباعی است که از ترکیب واژه عربی «خَطَأ» (به معنی اشتباه و لغزش) و پسوند فاعلی فارسی «کار» (به معنی کننده و دارنده صفت) پدید آمده است. این کلمه در زبان فارسی کاربرد گستردهای دارد و دایره وسیعی از مفاهیم، از یک اشتباه ساده روزمره تا گناهان بزرگ دینی و جرایم قانونی را پوشش میدهد.
در فرهنگ اسلامی و متون اخلاقی، این واژه معمولاً در تقابل با مفاهیمی چون «توبهکننده»، «صالح» یا «درستکار» قرار میگیرد و نشاندهنده طبیعت لغزشپذیر انسان است. اگرچه خودِ این کلمه در قرآن نیامده، اما معادلهای مستقیم عربی آن مانند «خاطئین» بارها برای توصیف افراد گناهکار یا پشیمان استفاده شده است.
در بازیها و سرگرمیهای کلماتی مانند جدول، این واژه به عنوان یک کلمه ۶ حرفی شناخته میشود که مترادفهای پرکاربردی همچون خاطی، بزهکار و مقصر دارد و شناسایی ریشه و ساختار آن به درک بهتر بافتهای ادبی و حقوقی کمک میکند.