ذاک یعنی چه؟ متضاد و هم خانواده آن

یعنی چه

واژه ذاک دو کاربرد و معنای متفاوت دارد؛ در کاربرد نخست، یک اسم اشاره عربی کهن برای اشاره به شخص یا چیز مذکر در مسافت دور است که در زبان فارسی به معنی «آن» یا «آن شخص» به کار می‌رود. در کاربرد دوم، صفتی است از ریشه «ذکو» که برای توصیف بوی تند و قوی (مانند مشک تندبوی) یا شعله فروزان و روشن استفاده می‌شود.

متضاد

در نقش اسم اشاره به دور، متضادهای آن کلماتی هستند که به نزدیک اشاره می‌کنند.

هم خانواده

هم‌خانواده‌های این واژه بر اساس دو ریشه دستوری و لغوی آن تعیین می‌شوند؛ در حالت اشاره با «ذلک» و در حالت صفتی با «ذکاء» هم‌خانواده است.

ریشه

این کلمه از دو وجه بررسی می‌شود: از یک سو در ساختار دستوری اسم اشاره عربی قرار دارد که ترکیبی از «ذا» و کاف خطاب است، و از سوی دیگر به عنوان صفت فاعلی از ریشه ثلاثی «ذکو» مشتق شده است که به معنای تیز بودن، زبانه کشیدن آتش یا شدت بو است.

جمله سازی

در جدول

در جدول‌های کلمات متقاطع، اگر طراحان معادل ۳ حرفی برای «اسم اشاره به دور در عربی» یا «آن به عربی» را بخواهند، کلمه «ذاک» یک پاسخ دقیق و ۳ حرفی است.

به عربی

در عربی معیار امروزی به‌جای ذاک بیشتر از ذلک استفاده می‌شود. در زبان‌های دیگر نیز بسته به معنای اشاره یا صفت، برگردان‌های متفاوتی دارد.

در قرآن

رسم‌الخط «ذاک» به صورت مستقیم و مستقل در قرآن کریم به عنوان اسم اشاره رایج استفاده نشده و شکل غالب و معیار آن «ذٰلِکَ» است که صدها بار تکرار شده است. با این حال، صورت مثنای این واژه یعنی «ذانِکَ» در آیه ۳۲ سوره قصص («فَذانِکَ بُرْهانانِ مِنْ رَبِّکَ») به کار رفته است.

نماد چیست

در زبان‌شناسی و تفسیر متون ادبی و عرفانی، اسم اشاره به دور (مانند ذاک و ذلک) گاهی فراتر از فاصله مکانی، برای نشان دادن عظمت، تعظیم و علو مرتبه یک شخص یا مفهوم به کار می‌رود؛ گویی مرتبه آن چنان والا است که در اوج و دور دست‌ها قرار دارد.