یعنی چه
«المفصلات» در لغت جمع مؤنث «المفصَّل» از ریشه «ف-ص-ل» است که به معنی چیزهایی است که به طور واضح و روشن جداسازی شده یا بخشبخش شدهاند. در اصطلاح علوم قرآنی و روایات اسلامی، این واژه به دستهای از سورههای کوتاه انتهای قرآن (حدود ۶۸ سوره پایانی، معمولاً از سوره ق یا حجرات تا ناس) اطلاق میشود.
تلفظ
این کلمه با ضم میم، فتح فاء، فتح و تشدید صاد و فتح لام تلفظ میشود: [اَ لـْ مُ فَ صَـ صَـ لـٰ ت].
در جدول
در سؤالات جدول کشوری، عباراتی مانند «سورههای کوتاه پایانی قرآن» یا «جمع مفصل در آناتومی و مکانیک» به کلمه «المفصلات» (۸ حرفی) یا «مفصلات» اشاره دارند.
به انگلیسی
در متون تخصصی اسلامی، این واژه به صورت آوانویسی شده (The Mufassalat) یا به صورت توصیفی (The short surahs of the Quran) استفاده میشود. در کاربرد لغوی و آناتومی به معنای مفصلها (joints) و در کاربرد مکانیکی به معنای لولاها (hinges) است.
به فارسی
با توجه به زمینه متن، برگردان فارسی آن در علوم قرآنی «سورههای بخشبخش شده و کوتاه انتهای مصحف» و در علوم طبیعی و مکانیک «بندها، مفصلها و اتصالات حرکتی» میباشد.
در قرآن
خودِ ساختار جمع «المفصلات» در متن قرآن عیناً به کار نرفته است، اما همخانوادههای آن مانند «مفصلاً» در آیات وجود دارند. این واژه اهمیت خود را از احادیث نبوی میگیرد؛ جایی که پیامبر اسلام (ص) بخش مفصلات را به عنوان ویژگی خاص و برتری کتاب خود نسبت به سایر کتب آسمانی معرفی میکنند.
نماد چیست
در ادبیات روایی، از این سورهها به عنوان «ریاض القرآن» (باغهای قرآن) یا «لباب القرآن» (مغز و عصاره قرآن) یاد شده است. در تعابیر انتزاعی و مدرن عربی نیز، مفصلات میتواند نمادی از نقاط چرخش، مرزبندیهای مشخص و گرههای ساختاری و تصمیمساز باشد.
جمعبندی و توضیح کامل المفصلات
واژه «المفصلات» واژهای عربی از ریشه «ف-ص-ل» است که در دو حوزه کاملاً متفاوت کاربرد دارد. در معنای عام و لغوی، این کلمه به معنای مفصلها، بندها و لولاهای مکانیکی است که اجزای مختلف را به هم وصل و در عین حال از هم تفکیک میکنند. با این حال، شهرت اصلی این واژه در زبان فارسی و فرهنگ اسلامی، به اصطلاح تخصصی آن در علوم قرآنی بازمیگردد.
در اصطلاح دینی، المفصلات به مجموعهای از سورههای کوتاه پایانی قرآن (حدود ۶۸ سوره انتهای مصحف) گفته میشود. علت این نامگذاری، کوتاهی آیات و سورهها است که باعث میشود با تکرار پیدرپی «بسم الله الرحمن الرحیم»، این بخشها به سرعت از یکدیگر جدا و متمایز شوند. در احادیث مشهور نبوی، این سورهها مایه برتری قرآن بر سایر کتابهای آسمانی دانسته شده و از آنها با عنوان زیبای «باغهای قرآن» یاد شده است.