تمریج یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل تمریج

واژه «تمریج» مصدری عربی از ریشه «م ر ج» است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. این کلمه در لغت به معنای روغن‌مالی کردن پوست و نیز رها کردن چهارپایان در چراگاه بدون چوپان است. با این حال، شهرت و کاربرد اصلی آن در متون عرفانی، اخلاقی و روایی تجلی یافته است؛ جایی که به وضعیت آشفتگی، تشتت افکار و هرزه‌چرانی دل اشاره دارد.

اهمیت این واژه اخلاقی بیشتر به حدیثی مشهور از پیامبر اسلام (ص) بازمی‌گردد که در آن زیاده‌گویی در کلام و تمریج (آشفتگی و غفلت) در دل‌ها، به عنوان حجاب‌هایی معرفی شده‌اند که انسان را از دیدن و شنیدن حقایق ملکوتی بازمی‌دارند. بنابراین، تمریج در ادبیات سلوک، تقابل آشکاری با تمرکز، حضور قلب و انضباط درونی دارد.