یعنی چه
در فرهنگ عرب جاهلیت، به شتر مادهای گفته میشد که تعداد مشخصی زایمان (معمولاً ۵ یا ۱۰ شکم) داشت. مشرکان گوش این حیوان را به نشانه آزاد بودن میشکافتند؛ پس از آن سوار شدن بر آن، دوشیدن شیرش و ذبح آن حرام میشد و حیوان کاملاً آزاد در طبیعت میچرید.
تلفظ
این واژه به صورت بَحِیرَه (Ba-hī-rah) با فتح باء و کسر حاء تلفظ میشود که در زبان عربی به صورت بحیرة نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً خود «بحیره در جاهلیت» (با ۱۳ حرف) یا مفاهیمی مثل شتر نشانهگذاری شده در جاهلیت است.
به انگلیسی
از آنجا که این واژه یک اصطلاح خاص تاریخی و مربوط به بستر فرهنگی عربستان پیش از اسلام است، معمولاً به صورت لاتیننویسی یا با عبارات توصیفی معادلسازی میشود.
به فارسی
معادل دقیق فارسی برای این اصطلاح وجود ندارد، اما میتوان آن را به «شتر وقفشده یا آزادشدهٔ آیینی» ترجمه کرد. در عربی فصیح امروزی، این واژه به معنای دریاچه به کار میرود.
در قرآن
این کلمه یکبار در آیه ۱۰۳ سوره مائده آمده است: «مَا جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَلَا سَائِبَةٍ...»؛ خداوند در این آیه صراحتاً وضع اینگونه احکام تحریمی و خرافی را رد کرده و آن را دروغی از سوی کافران بر خدا نامیده است.
نماد چیست
در فرهنگ و مطالعات اسلامی، بحیره نماد بارز جهل دوران جاهلیت، ساخت احکام ساختگی و بدون منشأ الهی، و تحریم بیدلیل نعمتهای پاکیزه خداوند به دست انسانها است.
جمعبندی و توضیح کامل بحیره در جاهلیت
واژه «بحیره» در بستر تاریخ صدر اسلام و دوران جاهلیت، معنایی کاملاً متمایز از کاربرد امروزی آن (دریاچه) دارد. این کلمه اصطلاحی برای نوعی شتر ماده بود که پس از زاییدن پنج یا ده شکم، گوشش را به نشانه تقدس میشکافتند و آن را رها میکردند. پس از این کار، هرگونه بهرهکشی، سوار شدن، بار زدن یا دوشیدن شیر آن حیوان حرام شمرده میشد و شتر تا زمان مرگش به صورت آزاد در طبیعت میچرید.
قرآن کریم در آیه ۱۰۳ سوره مائده، این سنت و رسم عرب پیش از اسلام را در کنار سنتهای مشابهی مانند سائبه، وصیله و حام به شدت رد میکند. اسلام این رفتارها را خرافه، بدعت و افترا بر خداوند نامیده و تأکید کرده است که احکام مربوط به تحریم این حیوانات هیچگونه ریشه الهی و عقلانی ندارد.
ریشه لغوی این واژه از ماده «بحر» به معنای وسعت و شکافتن گرفته شده است و به دلیل شکاف وسیعی که در گوش حیوان ایجاد میکردند به آن بحیره میگفتند. امروزه این اصطلاح در متون تفسیری و تاریخی به عنوان نمادی از احکام خودسرانه و جهالت مذهبی بررسی میشود.