یعنی چه
این اصطلاح در اصل شکل گفتاری و محاورهای واژه «تنوره بکشید» یا «تنوره کشیدن» است. در لغت به معنای چرخیدن شدید، گرد و گردان شدن (مانند گردباد)، بالا رفتن گرد و خاک به صورت ستونی، و در باورهای عامیانه و افسانهای به معنای صعود مارپیچ و چرخشی دیو، جادوگر یا اجنه به آسمان است. همچنین به مخرطی شدن شعلههای آتش و دود نیز اطلاق میشود.
تلفظ
تلفظ استاندارد این عبارت بر اساس مصدر «تنوره کشیدن» به صورت [تَنورِه کِشیدَن] است که در حالت امر مخاطب محاورهای به صورت «تَنورِه بِکِشین» یا با کشیدگی حرف آخر «بکشیین» بیان میشود.
در جدول
در اصطلاحات جدولی، پدیدههایی مانند حرکت مارپیچ آتش، صعود دیوان در افسانهها و یا رفتار گردباد با این عبارت پیوند دارد. پاسخ دقیق این مدخل با ۱۱ حرف «تنوره بکشیین» است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم حرکتی و فیزیکی تنوره کشیدن در انگلیسی از واژههایی که به چرخشهای مخروطی و مارپیچی اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
واژه «تنوره» خود در متون کهن عربی به صورت «تنّورة» با مفاهیم مرتبط با چرخش شدید راه یافته است، اما برای فعل آن از مشتقات دوران و اعصار استفاده میشود.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، تنوره کشیدن دیو یا اژدها نماد سرکشی و خشم بیحدومرز است. در نگاهی دیگر، مظهر آشوبهای ناگهانی طبیعت مانند گردباد بوده و در ادبیات عرفانی، یادآور رقص سماع صوفیان و چرخ زدنهای شیدایانه است.
جمعبندی و توضیح کامل تنوره بکشیین
عبارت «تنوره بکشیین» شکل گفتاری و پرکاربرد اصطلاح اصیل «تنوره بکشید» (از مصدر تنوره کشیدن یا تنوره زدن) است. ریشه این واژه به ساختار مخروطیشکل تنور و همچنین مجرای استوانهای آسیابهای آبی قدیمی بازمیگردد که آب در آن با فشار و به صورت چرخشی حرکت میکرد. این حرکت دَوَرانی و پرقدرت بعدها در زبان فارسی برای توصیف پدیدههای مشابه به کار رفت.
در کاربردهای واقعی، وقتی شعلههای آتش، دود یا گردباد به شکل استوانهای رو به بالا زبانه میکشند یا میچرخند، اصطلاحاً تنوره میکشند. همچنین در قصههای کهن ایرانی، صعود اسرارآمیز و چرخشی موجودات افسانهای مثل دیو و جادوگر به آسمان با این عبارت توصیف میشده است؛ بنابراین، این ترکیب هم دارای بار معنایی فیزیکی (آتش و باد) و هم کنایی (خشم و آشوب) است.
شکل خاص مکتوب این واژه در این مدخل («تنوره بکشیین») با تکرار حرف «ی» منعکسکننده لحن تاکیدشده یا اشتباه رایج در ثبت پازلهای جدولی است که دقیقاً ۱۱ حرف را به خود اختصاص میدهد و مفهوم کلی آن دعوت به چرخیدن پرقدرت یا به پا کردن طوفان و غوغا است.