یعنی چه
خدمتگزار به کسی گفته میشود که با تعهد، وظیفه یا خدمتی را برای مخدوم (ارباب یا کارفرما) یا برای عموم جامعه انجام میدهد. این واژه بیشتر برای افرادی که در امور اجرایی، رفاهی یا اداری به دیگران یاری میرسانند استفاده میشود. املای این واژه با حرف «ز» درست است، زیرا از ریشه «گزاردن» به معنی ادا کردن و به جای آوردن میآید.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت خِدمَتْگُزار است که در آن حرف خ مکسور (ـِ)، دال ساکن، میم مفتوح (ـَ) و گاف مضموم (ـُ) است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه «خدمتگزار» به عنوان یک پاسخ ۸ حرفی برای راهنماهایی مثل «نوکر»، «خادم» یا «انجامدهنده خدمت» به کار میرود. کلمات جایگزین و کوتاهتر آن نیز خادم، چاکر و مستخدم هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Servant رایجترین معادل برای خدمتگزار است. همچنین بسته به موقعیت، از کلماتی مثل Attendant (برای همراه و ملازم) یا Assistant (دستیار) نیز استفاده میشود.
به عربی
دقیقترین معادل عربی برای این واژه «خادِم» است که به فرد خدمتکننده اطلاق میشود. در متون و مفاهیم قرآنی نیز واژههایی مانند «ولدان» و «غلمان» برای اشاره به خدمتگزاران بهشتی به کار رفتهاند.
به فارسی
واژه خدمتگزار یک ترکیب عربی-فارسی است. بخش اول آن «خدمت» از ریشه عربی و بخش دوم آن «گزار» از مصدر فارسی «گزاردن» به معنای انجام دادن و ادا کردن تشکیل شده است. واژههایی مانند پیشکار و چاکر معادلهای قدیمیتر آن در زبان فارسی هستند.
جمعبندی و توضیح کامل خدمتگزار
واژه خدمتگزار از ترکیب دو بخش «خدمت» (عربی) و «گزار» (از مصدر فارسی گزاردن) ساخته شده است و به معنای کسی است که خدمت یا وظیفهای را به جای میآورد. یکی از نکات بسیار مهم در نگارش این کلمه، املای صحیح آن با حرف «ز» است؛ نوشتن این واژه به صورت «خدمتگذار» اشتباه املایی محسوب میشود، چرا که «گزاردن» به معنای ادا کردن و انجام دادن است، در حالی که «گذاردن» به معنای قرار دادن و وضع کردن میباشد.
در فرهنگهای لغت و زبان عامه، خدمتگزار مفاهیم مترادفی چون خادم، چاکر، مستخدم و کارگزار دارد و در نقطه مقابل واژههایی مانند مخدوم، ارباب و کارفرما قرار میگیرد. این واژه جنبهای از تعهد و انجام مسئولیت را در خود دارد و در ادبیات کهن گاه به عنوان نمادی از وفاداری و تلاش بیوقفه (مانند رفتار مورچه در کلونی یا قلم در خدمت علم) توصیف شده است.