یعنی چه
افطارانه به معنای غذا، خوراکی یا نوشیدنی ویژهای است که در زمان گشودن روزه (پیش از وعده شام اصلی) مصرف میشود. همچنین در کاربردهای تاریخی، به نقدینه، صله یا طعامی اطلاق میشد که بزرگان و پادشاهان در ماه رمضان به علما، طلاب و نیازمندان میبخشیدند.
تلفظ
این واژه به صورت اِفطارانِه (eftārāne) تلفظ میشود که از ترکیب واژه عربی افطار و پسوند فارسی «-انه» ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه به عنوان طعام روزهگشایی یا هدیه رمضانی، واژه ۸ حرفی «افطارانه» است.
به انگلیسی
برای اشاره به خود این مفهوم در زبان انگلیسی معمولاً از وامواژه Iftar یا عبارات توصیفی مربوط به باز کردن روزه استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای این مفهوم از واژههای إفطار و فُطور استفاده میکنند.
در قرآن
خود واژهٔ مرکب «افطارانه» یا کلمه «افطار» در متن قرآن کریم عیناً نیامده است؛ اما ریشه عربی آن یعنی «فطر» در قالب کلماتی نظیر «فاطر» (پدیدآورنده) و «انفطرت» (شکافته شد) در آیات متعدد به کار رفته است.
نماد چیست
افطارانه در فرهنگ اسلامی و ایرانی نماد برکت، همبستگی اجتماعی و خیرات است. همچنین سفرههای جمعی و اقلامی مانند خرما و آب گرم به عنوان نمادهای سنتی گشودن روزه و رسیدن به آرامش پس از تحمل سختی روزه شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل افطارانه
واژه «افطارانه» یک ساخت مرکب عربی-فارسی است که از کلمه «افطار» (به معنی شکافتن و روزه گشودن) و پسوند نسبت و مناسبت «-انه» شکل گرفته است. این کلمه در درجه اول به خوراکیها و ملزوماتی اشاره دارد که روزهداران با آن روزه خود را باز میکنند و قرابت معنایی بسیار نزدیکی با «افطاری» دارد.
از نظر تاریخی و فرهنگی، افطارانه کاربرد ویژهای در قالب صله، نقدینه یا طعامی داشته که در ماه مبارک رمضان از سوی بزرگان یا خیرین به مستحقان، طلاب و زاهدان اهدا میشده است. از این رو، این واژه افزون بر جنبه مادی و تغذیهای، حامل بار معناییِ سخاوت، دستگیری از نیازمندان و پیوند اجتماعی در جامعه است.
امروزه در فرهنگ عامه، اهدای افطارانه یا پهن کردن سفرههای ساده افطارانه به عنوان یکی از رسوم پسندیده و پربرکت ماه رمضان به شمار میرود که مایه تقرب، شادمانی روزهداران و مظهر خیر همگانی است.