یعنی چه
شاهدانه نام گیاهی از جنس کانابیس (Cannabis) است؛ گیاهی یکساله که هم به عنوان منبع الیاف (کنف)، هم دانه خوراکی و روغنی مغذی و هم در برخی گونهها به دلیل داشتن ترکیبات خاص، دارای اثرات دارویی و روانگردان شناخته میشود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «شاهدانه» (šāh-dāne) تلفظ میشود و در متون قدیمی گاهی به صورت «شاهدانج» نیز ثبت شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، برای این گیاه علاوه بر نام اصلیاش که ۱۱ حرف دارد، از کلمات جایگزین مانند «قنب»، «کنف» یا «بنگ» نیز استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به نوع کاربرد گیاه از واژگان متفاوتی استفاده میشود؛ ارقام صنعتی برای نساجی را Hemp و ارقام دارویی را Cannabis یا Marijuana مینامند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به این گیاه و الیاف آن از واژه Kenevir استفاده میشود.
به فارسی
واژهای کاملاً فارسی و ترکیبی از «شاه» (به معنای بزرگ، برجسته یا مرغوب) + «دانه» است که در فارسی میانه به صورت šahdānag وجود داشته است. از مترادفهای سنتی آن در متون فارسی میتوان به قنب و بنگ اشاره کرد.
نماد چیست
برگ پنج یا هفتپَر شاهدانه در فرهنگ مدرن به عنوان نماد جنبشهای ضد فرهنگ، آزادی مصرف ماریجوانا و صنایع پزشکی و دارویی گیاهی شناخته میشود. در سنتهای باستانی شرق نیز گاه نمادی از تسکین و رهایی بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل گیاه شاهدانه
شاهدانه یکی از قدیمیترین گیاهان کشتشده توسط انسان است که به دلیل کاربردهای چندگانهاش اهمیت زیادی دارد. ساقه این گیاه حاوی الیاف محکم و باکیفیتی است که در صنعت نساجی و طناببافی (به عنوان کنف) کاربرد دارد، در حالی که دانههای ریز و روغنی آن به عنوان یک ماده غذایی بسیار مغذی و سرشار از پروتئین مصرف میشوند.
از سوی دیگر، برخی گونههای این گیاه به دلیل دارا بودن ترکیبات کانابینوئید، مصارف پزشکی وسیعی در تسکین درد و درمان برخی بیماریها دارند. این گیاه در زبان فارسی ریشهای کهن دارد و ساختار نام آن نشاندهنده اهمیت و مرغوبیت دانههای آن در میان ایرانیان باستان است.