یعنی چه
نشان صلیب به شیء یا علامتی متشکل از دو خط عمود بر هم (＋ یا ✝) اطلاق میشود که در فرهنگها و ادیان مختلف، به ویژه در آیین مسیحیت، به عنوان نماد رنج، مرگ، فداکاری و رستاخیز حضرت عیسی (ع) شناخته میشود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «نِشان» (با کسر نون) و «صَلیب» (با فتح صاد و سکون لام و ی) ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این عبارت دقیقاً «نشان صلیب» با ۸ حرف است. همچنین واژههای چلیپا و خاج نیز به عنوان پاسخهای جایگزین و هممعنی کاربرد فراوان دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به خود نماد یا علامت هندسی از Cross یا Cross symbol و برای اشاره به حرکت مذهبی رسم صلیب روی بدن از Sign of the Cross استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی «چلیپا» (برگرفته از خطنبشتههای باستانی) و «خاج» (که بیشتر در فرهنگ عامه و بازیها کاربرد دارد) هستند؛ در متون کهن نیز گاهی به معنای «دار» یا ابزار اعدام استفاده شده است.
در قرآن
ترکیب «نشان صلیب» یا واژه «صلیب» به طور مستقیم در قرآن کریم ذکر نشده است. با این حال، افعال همخانواده آن نظیر «یُصَلَّبُوا» (در آیه ۳۳ سوره مائده به معنی مصلوب شدن) و عبارت «وَمَا صَلَبُوهُ» (در آیه ۱۵۷ سوره نساء در رد مصلوب شدن حضرت عیسی) به کار رفتهاند.
نماد چیست
این نشان در الهیات مسیحی مظهر فداکاری، رنج، نجات و تثلیث است. در تمدنهای پیش از مسیحیت (مانند گردونه مهر) نماد عناصر چهارگانه حیات بود و امروزه در سازمانهایی مانند صلیب سرخ جهانی، نماد رسمی امدادرسانی، صلح و بیطرفی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل نشان صلیب
نشان صلیب یکی از شناختهشدهترین نمادهای جهان است که ریشه در ساختارهای هندسی متقاطع دارد. اگرچه این علامت پیش از آیین مسیحیت در تمدنهای باستانی نظیر ایران و روم به عنوان نماد خورشید، چهار عنصر حیات یا حتی ابزار مجازات (دار) شناخته میشد، اما با ظهور مسیحیت به مظهر اصلی فداکاری، رنج و رستاخیز حضرت عیسی (ع) بدل گشت.
ترکیب لغوی آن در زبان فارسی از واژه اصیل «نشان» (پهلوی) و واژه عربی «صلیب» تشکیل شده است. این واژه در ادبیات فارسی با برگردانهایی چون چلیپا و خاج همپوشانی دارد و در اصطلاحات بینالمللی مدرن، مانند کمیته بینالمللی صلیب سرخ، به عنوان نشانهای جهانی برای صلح، بیطرفی و کمکهای بشردوستانه به کار میرود.