یعنی چه
واژه انفاس جمع مکسر نَفَس (با فتح نون و فاء) است. این واژه در لغت به معنی دمها و تنفسهاست، اما در ادبیات فارسی و اصطلاحات عرفانی، دامنه معنایی گستردهتری یافته و به معنای روانها، جانها، صداها، سخنان لطیف و کلام اثرگذار (مانند دعای خیر) به کار میرود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «جمع نفس»، «دمها»، «تنفسها» یا «روانها و جانها»، واژه پنج حرفی «انفاس» به عنوان پاسخ صحیح قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای ترجمه واژه انفاس به زبان انگلیسی، بسته به بافت متن میتوان از واژگانی نظیر Breaths (برای معنی لغوی دم زدن) یا Souls و Spirits (برای معانی استعاری و عرفانی) استفاده کرد.
به عربی
این واژه ریشه اصیل عربی دارد و از ساختار ثلاثی مجرد (نفس) مشتق شده است که در این زبان به عنوان جمع مکسر کلمه «نَفَس» کاربرد دارد.
به فارسی
برابرهای فارسی و واژگان همتراز با انفاس در زبان فارسی شامل دمها، نفسها، تنفسها، نسیمها و سخنهای دلنشین است.
در قرآن
نکته بسیار مهم و قابل توجه این است که خود واژه «اَنفاس» (با فتح الف و فاء) به صورت جمع در قرآن کریم به کار نرفته است. اما ریشه آن در قالب افعالی مانند «تَنَفَّسَ» وجود دارد. کاربران نباید آن را با واژه «اَنْفُس» (به ضمه فاء و جمع نَفْس به معنی جانها) که بارها در قرآن آمده است، اشتباه بگیرند.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و شعر فارسی، انفاس نماد حیات و زندگی، دمهای شمارشپذیر عمر، تجلی روح و الهامات معنوی است. همچنین اصطلاحاتی مانند «انفاس سحرخیزان» یا «انفاس عیسی» به عنوان نمادی از کلام اثرگذار، دعای مستجاب و بخشنده حیات معنوی به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل انفاس
واژه «انفاس» جمع مکسر کلمه عربی «نَفَس» است که در معنای نخستین و لغوی خود به معنای دمها و تنفسها به کار میرود. این کلمه پس از ورود به زبان و ادبیات فارسی، به ویژه در متون عرفانی و اشعار شاعران بزرگ، بارهای معنایی لطیف و عمیقی به خود گرفته و به مفاهیمی چون جانها، روانها، سخنان دلنشین و اثرگذار تبدیل شده است.
در حوزه راستیآزمایی مذهبی، باید توجه داشت که واژه «انفاس» برخلاف واژه مشابهش یعنی «انفس» (جمع نَفْس به معنی ذات و جان)، مستقیماً در متن قرآن کریم نیامده است، هرچند مشتقات فعلی ریشه آن در آیات دیده میشود. در اشعار برجستهای نظیر اشعار حافظ، این واژه نماد برکت، دعای خیر صبحگاهی و دم مسیحایی است که مایه نجات و پویایی روح انسان میشود.