یعنی چه
«صلصال کالفخار» به معنای گِل خشک و سفالگونهای است که به دلیل خشک بودن، در صورت برخورد یا وزش باد، صدا میدهد. این عبارت ترکیبی از «صلصال» (گِل خشکِ صدادار) و «فخار» (سفال پختهشده در آتش) است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت قرآنی با اعرابگذاری به صورت صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ است که تنوین کلمه اول در کاف بعدی ادغام ناقص میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً «صلصال کالفخار» با ۱۲ حرف است. همچنین ممکن است بخشهای جداگانه آن مانند صلصال (۵ حرف) یا فخار (۴ حرف) مورد سوال قرار گیرند.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این عبارت معمولاً به ماهیت خشک، طنینانداز و سفالمانند این گل اشاره دارد.
به فارسی
معادل دقیق فارسی این عبارت، «گل خشکیده پختهمانند» یا همان «خاک رس خشک و سختشده مانند کوزه و سفال» است.
در قرآن
این عبارت ترکیبی دقیقاً یکبار در آیه ۱۴ سوره مبارکه الرحمن آمده است: «خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ». البته واژه «صلصال» به تنهایی در آیات ۲۶، ۲۸ و ۳۳ سوره حجر نیز برای تشریح مراحل خلقت مادی آدم استفاده شده است.
نماد چیست
در تفاسیر قرآنی و متون عرفانی، این تعبیر نماد منشأ زمینی، بیمقدار بودن جسم اولیه انسان پیش از دمیده شدن روح الهی و تذکری برای دوری از تکبر و غرور است. همزمان نشاندهنده هنر الهی در شکلدهی به ماده خام و بیارزش است.
جمعبندی و توضیح کامل صلصال کالفخار
عبارت قرآنی «صلصال کالفخار» توصیفی دقیق و تمثیلی از یکی از مراحل اولیه آفرینش مادی انسان است. این واژه از دو بخش «صلصال» به معنی گِل خشکی که در اثر ضربه یا باد صدا میدهد و «فخار» به معنی سفال توخالی و پختهشده در آتش تشکیل شده است. ترکیب این دو، پدیدهای سخت، خشک و میانتهی را تصویر میکند که پیش از دریافت روح الهی، فاقد حیات حقیقی بوده است.
این تعبیر که تنها یکبار به صورت ترکیبی در سوره الرحمن ذکر شده، در ادبیات اسلامی و عرفانی به عنوان نمادی از ساختار ضعیف، ناچیز و خاکسار جسم آدمی یاد میشود. هدف از این یادآوری، ایجاد حس تواضع در انسان و توجه به این نکته است که اصل مادی او از گلی بیارزش و خشک شکل گرفته و عظمت او صرفاً به خاطر روح خدایی جاری در وجودش است.