استقصار یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل استقصار

واژه «استقصار» از واژه‌های بسیار خاص و کم‌کاربرد عربی است که به متون کهن ادبی فارسی راه یافته است. این کلمه از ریشه سه حرفی «ق-ص-ر» و از باب استفعال است و معنای دقیق آن «مقصر شمردن و کسی را به کوتاهی نسبت دادن» است. متأسفانه در برخی منابع یا لغت‌نامه‌های آنلاین به اشتباه آن را با اختصار یا استقصاء یکی دانسته‌اند که نادرست است.

نکته بسیار مهم در بررسی این واژه، تمایز آشکار آن با کلمه هم‌آوا و بسیار رایج‌ترِ «استقصاء» (با همزه در پایان) است. «استقصاء» از ریشه «قصی» به معنی تحقیق، تفحص عمیق، و پیگیری کار تا نهایت آن است، در حالی که «استقصار» به حوزه معنایی تقصیر، قصور و گناهکار دانستن مربوط می‌شود.

بنابراین هنگام استفاده از این واژه در متون یا حل جدول باید دقت داشت که این کلمه دقیقاً ۷ حرف دارد و به مفهوم توبیخ، نکوهش و متهم کردن دیگران به اهمال‌کاری و تنبلی دلالت می‌کند.