یعنی چه
این عبارت کنایه از کسی است که توانایی رتق و فتق، باز کردن (دریدن) و اصلاح کردن (دوختن) کارها را دارد. در حقیقت به فرد باذکاوت، باتجربه و چارهساز اشاره میکند که امور را سامان میدهد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب عطفی به صورت دَرّان (با تشدید ر) و دوزان است که از دو صفت فاعلی یا وصفی کهن ساخته شده است.
در جدول
این عبارت ده حرفی در جداول کلمات متقاطع به عنوان پاسخ برای راهنماهایی همچون «راتق و فاتق»، «مدبر امور» یا «کاردان و چارهساز» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن، برای مفاهیم کنایی آن از واژگانی چون Troubleshooter یا Fixer و برای جنبههای تدبیر امور الهی از ترکیبات توصیفی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی اصیل و رایج این تعبیر شامل واژگانی چون کاردان، باتجربه، باذکاوت، ساماندهنده، گشاینده و بندنده است.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک، این اصطلاح نماد قدرتِ ساماندهی و تدبیر است. برای نمونه، منوچهری دامغانی این صفت را به قلم و انگشتان یک وزیر یا دبیر کاردان نسبت داده و آن را نماد گرهگشایی با خامه و اندیشه دانسته است.
جمعبندی و توضیح کامل دران و دوزان
عبارت کهن و فصیح «دران و دوزان» یک ترکیب عطفی در زبان فارسی است که ریشه در دو فعل «دریدن» (شکافتن و باز کردن) و «دوختن» (پیوستن و اصلاح کردن) دارد. این اصطلاح ادبی کنایه از فردی بسیار کاردان، باتجربه، باذکاوت و چارهساز است که توانایی حل مشکلات پیچیده را دارد؛ به گونهای که هم میتواند گرهی را باز کند و هم امور آشفته را به بهترین شکل رفو و اصلاح نماید.
در متون کهن و نظم کلاسیک فارسی، این تعبیر معادل مستقیم اصطلاح عربی «راتق و فاتق» (بند و بست کننده) به شمار میرود. به طور معمول، این عبارت برای توصیف تدبیر الهی در نظام هستی یا برای ستایش کاردانی، قلمزدن و تدبیر وزیران و دبیران بزرگِ پادشاهان به کار میرفته و نشاندهنده احاطه کامل بر رتق و فتق امور است.