یعنی چه
واژه «نقتبس» یک فعل مضارع (صیغه متکلممعالغیر) از ریشه عربی «ق ب س» و باب افتعال است. در لغت به معنای پارهای آتش برداشتن یا شعلهای از آتش گرفتن برای روشن کردن چراغ خود است. در کاربرد امروزی و اصطلاحی، به معنای الگوبرداری کردن، اقتباس کردن، نقل قول کردن و بهرهبردن از علم، دانش یا نوشتههای دیگران به کار میرود.
تلفظ
این کلمه با فتح نون، سکون قاف، فتح تاء، کسر باء و سکون سین تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه بر اساس تعداد حروف (۵ حرفی) خودِ «نقتبس» یا معادلهایی چون «اقتباس میکنیم» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن، افعالی که مفهوم برگرفتن، نقل قول کردن یا کسب نور و دانش را برسانند به عنوان معادل استفاده میشوند.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این فعل در متون مختلف شامل «برمیگیریم»، «پرتو میگیریم»، «نقل میکنیم» و «الگوبرداری میکنیم» است.
در قرآن
این واژه دقیقاً یکبار در قرآن کریم آمده است؛ در آیه ۱۳ سوره حدید که منافقان در روز قیامت به مؤمنان میگویند: «انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ» یعنی کمی منتظر ما باشید یا به ما نگاهی کنید تا از نور شما پرتوی برگیریم و بهرهمند شویم.
نماد چیست
این کلمه در فرهنگ عامه نماد گرافیکی خاصی ندارد، اما در ادبیات عرفانی، تفسیری و دینی، نمادِ تلاش برای کسب هدایت، آموختن دانش و شاگردی کردن است؛ مانند کسی که با تکهای چوب از آتشی بزرگ، چراغ خود را روشن میکند.
جمعبندی و توضیح کامل نقتبس
واژه «نقتبس» فعلی است عربی از ریشه «قبس» که به فرهنگ زبانی و متون ادبی فارسی نیز راه یافته است. معنای ریشهای و مادی آن، جدا کردن شعلهای از یک آتش بزرگ برای روشن کردن چراغ خود است که در سیر تحول معنایی، به مفاهیم انتزاعیتری مانند اقتباس کردن، الگوبرداری، نقل قول و کسب علم و معرفت تعمیم یافته است.
این کلمه در ادبیات قرآنی جایگاه خاصی دارد و تنها یکبار در آیه ۱۳ سوره حدید به کار رفته است. در این آیه، واژه در یک فضای کاملاً نمادین ترسیم شده است که در آن منافقان در تاریکی قیامت، ملتمسانه از مؤمنان میخواهند توقف کنند تا آنها بتوانند از نور ایمان و هدایتشان بهرهای برگیرند. از این رو، در اصطلاحات عرفانی نیز به عنوان نمادی از طلبِ نور، شاگردی و کسب معرفت شناخته میشود.