یعنی چه
باکالیجار (یا ابوکالیجار) یک نام خاص و لقب سیاسی در دوره آلبویه و آلزیار است. جزء دوم آن یعنی «کالیجار» صورت گیلکی و دیلمی واژهٔ «کارزار» به معنی جنگ و پیکار است. در نتیجه کل واژه به معنای «مرد جنگجو»، «صاحب جنگ» یا «پدر کارزار» تعبیر میشود.
تلفظ
این واژه به صورت بَاکَالِیجَار (bā-kā-li-jār) تلفظ میشود و در برخی متون تاریخی با تخفیف یا دگرگونی به صورت ابوکالیجار نیز ضبط شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه به عنوان لقب امیران دیلمی یا معادل دیلمی کارزار با ۹ حرف شناخته میشود.
به انگلیسی
به عنوان یک اسم علم و لقب تاریخی، به صورت BakaliJar یا Abu Kalijar آوانگاری میشود. از نظر ریشه معنایی نیز با واژههای مربوط به نبرد مرادف است.
به فارسی
معادل اصیل فارسیِ ریشه این واژه «کارزار» و «جنگ» است. در زبان فارسی میانه (پهلوی) به صورت «کاریچار» نگارش میشد که در گویشهای شمال ایران به کالیجار تبدیل گردید.
در قرآن
واژه باکالیجار یک واژه کاملاً ایرانی و بومی مناطق شمالی ایران (طبرستان و دیلم) است و هیچگونه کاربرد، ریشه یا پیشینهای در متن قرآن مجید و اصطلاحات عربی قرآنی ندارد.
نماد چیست
این کلمه نماد رسمی اسطورهای یا ادبی ثابتی ندارد، اما در بستر تاریخ ایران مظهر و نماد شجاعت، دلاوری، روحیه جنگاوری و فرمانروایی سپهسالاران و امیران مناطق طبرستان و گیلان در قرون چهارم و پنجم هجری است.
جمعبندی و توضیح کامل باکالیجار
واژه «باکالیجار» یک واژه عمومی در زبان فارسی امروز نیست، بلکه یک اسم خاص کهن و لقبی تاریخی متعلق به دوران ایران پس از اسلام در نواحی شمالی کشور (طبرستان و دیلم) است. این نام بیشتر در متون تاریخی مربوط به قرون چهارم و پنجم هجری قمری و در اشاره به امیران و سپهسالاران آلبویه و آلزیار (مانند باکالیجار کوهی) دیده میشود.
از نظر ریشهشناسی، جزء «کالیجار» دگرگونشده واژه پهلوی «کاریچار» است که در گویشهای گیلکی و طبری به معنی کارزار، جنگ و میدان نبرد به کار میرفته است. پیشوند «با» نیز شکل تغییریافته «بابا» یا مخفف «ابو» عربی است؛ از این رو، این کلمه در مجموع مفهوم «مرد جنگجو» یا «صاحب کارزار» را افاده میکند.