یعنی چه
تاچیمتر (یا تاکیمتر) واژهای فنی است که دو کاربرد اصلی دارد: در ساعتسازی، مقیاسی مدرج روی قاب ساعتهای کرنوگراف برای محاسبه سرعت حرکت یا میزان کار انجامشده در یک مسافت مشخص است. در نقشهبرداری، به دستگاه یا دوربینی اطلاق میشود که برای تعیین سریع فواصل، راستاها و ارتفاعات به کار میرود.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت «تاچیمتر» یا با ریشه دقیقتر آن «تاکیمتر» تلفظ میشود. در اصطلاحات فنی مهندسی و ساعتسازی، هر دو تلفظ رایج است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و کلمات به عنوان راهنمای «سرعتسنج ساعت»، «دوربین نقشهبرداری سریع» یا «ابزار مسافتسنج چشمی» شناخته میشود و کلمه اصلی ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بخش سنجش سرعت ساعت از واژه Tachymeter و در مهندسی نقشهبرداری و مساحی از نگارش Tacheometer استفاده میشود.
به ترکی
زبان ترکی نیز مانند فارسی این واژه را از ریشه فرانسوی/اروپایی وام گرفته و با املای Takimetre در صنایع ساعت و مهندسی استفاده میکند.
به فارسی
فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای کاربرد این دستگاه در نقشهبرداری واژه «تندیاب» یا «دوربین مسافتسنج» را مصوب کرده است. در کاربرد عامیانه ساعت نیز به آن سرعتسنج میگویند.
نماد چیست
این واژه نماد گرافیکی مجزایی ندارد، اما وجود کلمه TACHYMETRE بر روی دور صفحه یا زه ساعتهای مچی، نماد و نشانگر مجهز بودن آن ساعت به قابلیت محاسبه سرعت بر اساس زمان است.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه Tachymeter کاملاً از ریشه بیگانه وارد فارسی شده است. بخش اول آن یعنی Tachy در زبان یونانی به معنای سریع و تند است و بخش دوم یعنی Meter به معنی ابزار اندازهگیری است. ترکیب این دو مفهوم ابزاری برای سنجش سریع پارامترها را میسازد.
جمعبندی و توضیح کامل تاچیمتر
تاچیمتر یک واژه فنی و بینالمللی است که ریشه در زبان یونانی دارد و به معنای ابزار سنجش سریع است. این اصطلاح در زبان فارسی کاربرد اصیل و سنتی ندارد، بلکه به عنوان یک کالک و واژه وارداتی در دو علم کاملاً مجزا یعنی ساعتسازی تخصصی و مهندسی نقشهبرداری (مساحی) به کار میرود و فرهنگستان معادل «تندیاب» را برای ابزار نقشهبرداری آن برگزیده است.
یک اشتباه بسیار رایج در میان عموم کاربران، اشتباه گرفتن تاچیمتر با تاکومتر (تندجای/دورسنج موتور) است. تاچیمتر سرعت یک متحرک را بر اساس زمان طی شده در یک مسافت ثابت (مانند یک کیلومتر) محاسبه میکند، در حالی که تاکومتر وظیفه نمایش لحظهای تعداد دور موتور (RPM) را بر عهده دارد و ارتباطی به قاب ساعتها ندارد.