یعنی چه
«آیه شوری» یا «آیه شورا» به آیهای از قرآن کریم اشاره دارد که اصل مشورت، همفکری و مشارکت در امور اجتماعی و تصمیمگیریهای جمعی را به عنوان یکی از ویژگیهای بنیادین جامعه باایمان معرفی میکند.
تلفظ
این عبارت در زبان فارسی به صورت «آیِهیِ شُورا» یا «آیِهیِ شُوریٰ» تلفظ میشود.
به انگلیسی
در متون و ترجمههای انگلیسی، برای اشاره به این آیه از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی و متون تفسیری به این شکل نگارش و نامگذاری میشود.
به فارسی
معادل تفسیری و روان این عبارت در زبان فارسی، «آیه مشورت» یا «آیه هماندیشی» است.
در قرآن
این مفهوم در آیه ۳۸ سوره شوری (جزء ۲۵) آمده است: «...وَأَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَيْنَهُمْ...»؛ یعنی و کارهایشان به صورت مشورت در میان آنهاست. این آیه، مشورت را در کنار نماز و انفاق، از صفات بارز مؤمنان برمیشمارد.
نماد چیست
این آیه در ادبیات سیاسی و دینی مدرن، نمادی از مردمسالاری دینی، نفی استبداد رأی، اهمیت خرد جمعی و لزوم تکریم نظرات جامعه در اداره امور است.
جمعبندی و توضیح کامل آیه شوری
«آیه شوری» که در اصل همان آیه ۳۸ سوره مبارکه شوری است، یکی از کلیدیترین مستندات قرآنی در تبیین جایگاه مشورت و خرد جمعی در اسلام به شمار میرود. این آیه با صراحت اعلام میدارد که مؤمنان امور جامعه و تصمیمگیریهای خود را بر پایه تبادل نظر و همفکری پیش میبرند. قرار گرفتن این ویژگی در کنار فرایض روحی و مادی مهمی چون نماز و انفاق، نشاندهنده اهمیت حیاتی اصالت دادن به رای و نظر مردم در ساختار یک جامعه پویا و ایمانی است.
از منظر واژهشناسی، ریشه این عبارت عربی و از «ش-و-ر» به معنای استخراج کردن و نمایان ساختن عسل از کندو است که مجازاً به معنی استخراج بهترین و پختهترین نظرات از میان افکار مختلف به کار میرود. در نظامهای فکری و سیاسی امروز، این آیه به عنوان پشتوانه دینی مفهوم مشارکت جمعی و شوراها شناخته میشود و در مقابل مفاهیمی همچون خودکامگی و استبداد رأی قرار دارد.