یعنی چه
در اصطلاح هواشناسی به گردبادهای کوچک، محلی و زودگذری که در روزهای آفتابی بر اثر داغ شدن شدید سطح زمین و برخورد آن با هوای خنکترِ بالا شکل میگیرند و خاک و خاشاک را به هوا بلند میکنند، تنوره دیو میگویند. این پدیده برخلاف تورنادو به ابرها متصل نیست.
تلفظ
این عبارت از دو واژهٔ «تَنورِه» (به کسرِ راء و واوِ عطف) و «دیو» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند تنوره دیو (۸ حرف)، دیوباد (۶ حرف) و گردباد (۶ حرف) به عنوان پاسخ استفاده میشوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این پدیده Dust devil (به معنی دیوِ گرد و خاک) گفته میشود.
به فارسی
معادلها و واژههای هممعنی فارسی آن شامل دیوباد، گردباد کوچک، باد گرد و گردباد خاک است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات عامیانه، تنوره دیو نماد فتنه و آشفتگی ناگهانی، کارهای بیهوده و زودگذر، و کنایه از خشم و هیاهوی توخالی است؛ زیرا با ابهت و سر و صدای زیادی خاک را به آسمان میبرد اما در چند ثانیه محو میشود.
جمعبندی و توضیح کامل تنوره دیو
اصطلاح «تنوره دیو» یکی از ترکیبهای کنایی و بومی در زبان فارسی است که ریشه در باورهای عامیانه قدیمی دارد. در گذشته مردم تصور میکردند که این گردبادهای ناگهانیِ برخاسته از بیابان، بر اثر غرش، چرخیدن و بالا رفتن یک دیو یا حرکت جادوییِ موجودات ماوراءالطبیعه ایجاد میشوند. شکل استوانهای و لولهای این گردباد که شبیه به مجرای بلند یک تنور بود، در کنار این باور، اصطلاح تنوره دیو را ساخت.
امروزه این واژه به عنوان یک اصطلاح علمی در هواشناسی (مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی) به کار میرود و به گردبادهای کوچک و زودگذری اطلاق میشود که در روزهای گرم و آفتابی شکل میگیرند. این پدیده کاملاً محلی است و برعکس توفانهای بزرگ، هیچ اتصالی به ابرهای آسمان ندارد.
در ادبیات و نشانهشناسی فرهنگی، این عبارت کنایه از هرگونه هیاهوی بیسرانجام، خشم توخالی و فتنههای زودگذر است که با سر و صدای زیاد آغاز میشوند اما به سرعت و بدون هیچ اثری فروکش میکنند.