یعنی چه
واژه مُهتَزَّة در لغت به معنای چیزی است که به شدت تکان میخورد، میلرزد یا دچار ارتعاش و پویایی شده است. این کلمه صفت فاعلی مؤنث از باب افتعال است و ویژگی موجود یا پدیدهای را نشان میدهد که پس از سکون، به جنبش و تکاپوی پرانرژی درآمده است. در متون کهن، این حالت نمادی از زنده شدن مجدد و رستاخیز به شمار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مُهتَزَّه (با ضمه روی میم، سکون ه، فتح ت و تشدید و فتح روی ز) است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، کلمه «مهتزة» به عنوان پاسخ یک واژه ۵ حرفی برای راهنماهایی چون «لرزان»، «جنبنده» یا «پویا» کاربرد دارد.
به انگلیسی
معادلات انگلیسی این واژه مفاهیمی همچون ارتعاش، نوسان، تکان شدید و انگیزش حرکتی را منتقل میکنند.
به عربی
در زبان عربی، این واژه هممعنی کلماتی است که به پویایی، لرزش و خروج از حالت سکون اشاره دارند.
به فارسی
برگردان دقیق این واژه در زبان فارسی کلماتی مانند لرزان، تکانخورنده، مرتعش، متحرک و پویا است که مفهوم جنبش پس از خمودگی را میرسانند.
جمعبندی و توضیح کامل مهتزة
واژه مُهتَزَّة ریشه در زبان عربی (از سه حرف هـ ز ز) دارد و به باب افتعال رفته است. این کلمه به معنای جنبنده، لرزان و پویا است و متضاد کلماتی چون ساکن، راکد و بیجان (هامدة) به شمار میرود. همخانوادههای مشهوری مانند اهتزاز، مُهتَز و هِزّه دارد که همگی مفهوم حرکت و ارتعاش را در خود نهفته دارند.
اگرچه خود این واژه به طور دقیق در قرآن نیامده، اما فعل ماضی مؤنث آن یعنی «اهْتَزَّتْ» دو بار (در سوره حج آیه ۵ و سوره فصلت آیه ۳۹) برای توصیف زنده شدن، جنبش و رشد خاک زمین پس از نزول باران به کار رفته است. از این رو، مهتزة در فرهنگ اسلامی و ادبی نماد رویش، زنده شدن مجدد، رستاخیز طبیعت و پویایی پس از یک دوره خمودگی و خشکسالی است.
علاوه بر این، در اصطلاحات کهن موسیقی و سازشناسی، عبارت «آلات مهتزه» به ابزارها و سازهایی اطلاق میشد که تولید صدای آنها از طریق ارتعاش و لرزش سیم یا بدنه صورت میگرفت؛ مانند سازهای زهی نظیر بربط و چنگ که این واژه را به دنیای هنر و موسیقی نیز پیوند میدهد.