یعنی چه
غبار کیهانی به ذرات ریز و جامدی (شامل کربن، سیلیکات، یخ و فلزات) گفته میشود که در فضای بیرونی زمین، میان ستارهها و کهکشانها پراکندهاند. ابعاد این ذرات بسیار کوچک بوده و از ابعاد چند مولکول تا حدود ۰.۱ میلیمتر متغیر است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت ترکیبی به صورت [غُ بارِ کَیْ ها نی] است که از دو واژه غبار (با ضمه غ) و کیهانی (با فتح ک و سکون ی) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و راهنمای حل جدول، پاسخ این پرسش خود واژه «غبار کیهانی» با ۱۰ حرف است. همچنین از تعابیر دیگری مانند گرد و غبار فضایی یا غبار میانستارهای نیز استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین معادل برای این اصطلاح Cosmic dust است، هرچند بسته به موقعیت علمی از اصطلاحات Space dust (غبار فضایی) و Interstellar dust (غبار میانستارهای) نیز استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی، برگردانها و واژههای مترادفی چون «گرد و غبار فضایی»، «غبار میانستارهای»، «خاکستر کیهانی» و در برخی متون علمی «ریزشهابسنگها» برای اشاره به این مفهوم به کار میروند.
نماد چیست
این اصطلاح در ادبیات علمی و فلسفی دو جنبه نمادین دارد؛ از سویی نماد «آغاز حیات» و منشأ عناصر حیاتی مثل فسفر و کربن در زمین است و از سوی دیگر، به عنوان بقایای ستارگان مرده پس از انفجار ابرنواخترها، نماد «فناپذیری» شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل غبار کیهانی
غبار کیهانی یکی از اجزای حیاتی و بنیادین جهان هستی است که برخلاف نامش که تداعیکننده ذرات بیارزش است، نقش کلیدی در شکلگیری ستارگان، سیارات و حتی پیدایش حیات دارد. این ذرات میکروسکوپی که از عناصر مهمی مانند کربن، سیلیکات و فلزات تشکیل شدهاند، در پهنه کهکشانها پراکندهاند و بستر اولیه تولد اجرام آسمانی جدید را فراهم میکنند.
از نگاه ریشهشناسی، این عبارت ترکیبی از یک واژه با ریشه عربی (غبار) و یک واژه با ریشه پهلوی و فارسی میانه (کیهانی) است. جالب اینجاست که در متون مفسران علمی قرآن، توده اولیه گاز و غبار تشکیلدهنده آسمانها که در آیه ۱۱ سوره فصلت از آن با نام «دُخان» (دود) یاد شده، با ویژگیهای فیزیکی غبار کیهانی آغازین جهان منطبق دانسته شده است.