یعنی چه
در لغت، «شعار» به معنی لباس زیرین است که با پوست بدن تماس دارد و «دثار» لباس روئین و ضخیمی است که روی لباسهای دیگر میپوشند. مجازاً این ترکیب به معنای پیوند بسیار نزدیک، پوشش کامل، ظاهر و باطن، یا همراهی و همبستگی تفکیکناپذیر دو چیز با یکدیگر به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب به صورت کسرِ شین و کسرِ دال یعنی (شِعَار وَ دِثَار) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً ۹ حرف دارد و به عنوان کنایه از محرمیت، نزدیکی مطلق یا جامهٔ زیر و رو شناخته میشود.
به انگلیسی
برای بیان این مفهوم در انگلیسی، در حالت تحتاللفظی از اصطلاحات مربوط به پوشش و در حالت کنایی از تعابیر مربوط به درون و بیرون استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و عبارات جایگزین فارسی این ترکیب شامل «جامهٔ زیر و رو»، «درون و بیرون»، «آستر و رویه» و «ظاهر و باطن» هستند که همگی همان مفهوم پوشش همهجانبه و پیوند عمیق را میرسانند.
در قرآن
عین این ترکیب دو کلمه با هم در قرآن نیامده است، اما واژه «دثار» به صورت مشتق در آیه اول سوره مدثر («یَا أَیُّهَا الْمُدَّثِّرُ» به معنی ای جامه به خود پیچیده) و واژه «شعار» به صورت جمع در قالب «شعائر» (مانند شعائر الله به معنی نشانهها و مناسک) بارها در قرآن کریم استفاده شده است.
نماد چیست
این اصطلاح در ادبیات فارسی نماد صمیمیت تام، تفکیکناپذیری، و احاطهٔ کامل یک ویژگی بر انسان است؛ چنانکه وقتی کسی صفت نیکی را شعار و دثار خود میکند، یعنی آن صفت تمام وجود آشکار و پنهان او را فرا گرفته است. همچنین تاریخیترین کاربرد آن نمادِ رابطه خواص (یاران نزدیک) با عوام است.
جمعبندی و توضیح کامل شعار و دثار
عبارت ترکیبی «شعار و دثار» یک اصطلاح کنایی و لطیف در زبان و ادبیات فارسی است که ریشه در فرهنگ و لغت عربی دارد. در معنای لغوی، شعار به لباس زیرین متصل به پوست و دثار به لباس روئین و ضخیم اطلاق میشود؛ اما در کاربرد مجازی و متون کهن، این دو واژه در کنار هم کنایه از پوشش کامل، ظاهر و باطن، و همراهی همیشگی و تفکیکناپذیر با یک جریان یا صفت هستند.
شهرت تاریخی این تعبیر به حدیثی از پیامبر اسلام (ص) در جنگ حنین بازمیگردد که در ستایش وفاداری انصار فرمودند: «الأَنْصَارُ شِعَارٌ وَالنَّاسُ دِثَارٌ»؛ یعنی انصار مانند لباس زیرین به من چسبیده و از خاصّان نزدیک من هستند و بقیه مردم مانند لباس روئین جامعه به شمار میروند. این ساختار بلاغی زیبا بعدها به وفور وارد نظم و نثر فارسی شد تا صمیمیتهای بیواسطه و پیوندهای عمیق درونی و بیرونی را به تصویر بکشد.